Մեր իրականության մեջ Ալեքսանդր Մանթաշյանի կերպարը շատ միակողմանի է ընկալվում։ Դպրոցական դասագրքերում ու հաղորդումներում նրան հիմնականում ներկայացնում են որպես վեհանձն, բարի մի մեծահարուստի, որը միայն եկեղեցիներ էր կառուցում, հովանավորում էր Կոմիտասին ու Թումանյանին և անընդհատ փող էր բաժանում: Սակայն այս գեղեցիկ պատմության տակ թաքնված է շատ ավելի կոշտ ու պրագմատիկ իրականություն։
Չմոռանաք բաժանորդագրվել մեր Telegram ալիքին:
Որպեսզի Մանթաշյանը կարողանար այդքան փող բաժանել, նա նախ պետք է այն վաստակեր՝ շուկայից դուրս մղելով իր ժամանակի ամենահզոր ու անխիղճ բիզնես-գիշատիչներին: 19-րդ դարավերջին նա կարողացավ խառնել համաշխարհային մոնոպոլիստների բոլոր ծրագրերը Բաքվի նավթային շուկայում:
Ինչպե՞ս էր կառուցված Բաքվի նավթային ծուղակը
1880-ականներին Բաքուն դարձել էր աշխարհի նավթային կենտրոնը: Այստեղ արդեն հասցրել էին հաստատվել Նոբել եղբայրները, իսկ քիչ անց խաղի մեջ մտավ նաև ֆրանսիական տնտեսությունը ղեկավարող Ռոթշիլդների ընտանիքը: Նրանց մարտավարությունը դասական գաղութատիրական էր. էժան գնով հումք գնել տեղացի մանր արդյունաբերողներից, վերահսկել երկաթուղին և գերշահույթով նավթը վաճառել Եվրոպայում։
Տեղացի գործարարները նրանց համար պարզապես էժան հումքի աղբյուր էին։ Եվ հենց այս բարդ ժամանակաշրջանում բեմ դուրս եկավ Ալեքսանդր Մանթաշյանը՝ հասկանալով մի պարզ ճշմարտություն. նավթ հանելն իմաստ չունի, եթե չես տիրապետում տրանսպորտին և չես վերահսկում վաճառքի շուկան։
Հակահարված Ռոթշիլդներին. Սեփական խաղի կանոնները
Երբ Ռոթշիլդներն ու Նոբելները փորձեցին արհեստականորեն գցել գները՝ մանր արդյունաբերողներին սնանկացնելու նպատակով, Մանթաշյանը չգնաց խնդրելու կամ զիջելու ճանապարհով։ Նա անցավ կոշտ հարձակման:
Փաստ: Փոխանակ սպասելու, որ եվրոպացիները թելադրեն իրենց պայմանները, Մանթաշյանը ստեղծեց իր սեփական, անկախ ենթակառուցվածքը:
Նա ոչ միայն նավթահորեր գնեց, այլև՝
- Հիմնեց սեփական գործարաններ և կառուցեց նավթամուղ:
- Ձեռք բերեց վագոն-ցիստեռնների մեծ պարկ:
- Գնեց հատուկ նավթատար նավեր (տանկերներ), որոնք նավթը հասցնում էին ուղիղ Եվրոպա և Հնդկաստան:
Սա իսկական շոկ էր գիգանտների համար. հայ գործարարը ամբողջությամբ շրջանցեց Ռոթշիլդների միջնորդությունը՝ հարվածելով նրանց բիզնեսի ամենաթույլ կետին՝ լոգիստիկային:
Կարդացեք նաև՝ «Ընդամենը 5 րոպեում». Ինչպես Մանթաշյանցը գնեց Փարիզի ամենաշքեղ ռեստորանը՝ մեկ երգի համար
Անգլիական դաշինքը և մարտահրավեր Ռոքֆելլերին
Երբ ամերիկյան Standard Oil-ը (Ջոն Ռոքֆելլերի ղեկավարությամբ) սկսեց ագրեսիվորեն գրավել համաշխարհային շուկան, Նոբելներն ու Ռոթշիլդները որոշեցին միավորվել նրա դեմ: Մանթաշյանը հասկանում էր, որ այս հսկաների կռվի արանքում փոքրերը կարող են պարզապես ճզմվել: Նա գնաց իր կյանքի ամենառիսկային քայլին՝ դաշինք կնքեց բրիտանական կապիտալի հետ։
Անգլիացիների աջակցությամբ Մանթաշյանը հիմնեց առևտրային տներ աշխարհի խոշորագույն քաղաքներում՝ Լոնդոնից մինչև Բոմբեյ ու Շանհայ: Նա այլևս Բաքվի սովորական նավթագործ չէր, նա արդեն համաշխարհային մակարդակի խաղացող էր։ Երբ Նոբելներն ու Ռոթշիլդները փորձեցին առաջարկել միանալ իրենց խմբին, Մանթաշյանն ու իր գործընկերները կոշտ մերժեցին՝ ստիպելով հաշվի նստել իրենց հետ՝ որպես հավասարը հավասարի։
Իրական կապիտալի ուժը (Ամփոփում)
Ալեքսանդր Մանթաշյանը կյանքից հեռացավ որպես իր ժամանակի աշխարհի ամենահարուստ մարդկանցից մեկը: Բայց դա պատահականության կամ բախտի արդյունք չէր, այլ սառը, հաշվենկատ բիզնես-ինտելեկտի և միլիոնները ճիշտ պահին ռիսկի տակ դնելու համարձակության արդյունք:
Նրա բարեգործությունը պարզապես բարի սրտի դրսևորում չէր, դա հաղթողի և առաջնորդի քայլ էր։ Նա հայկական մշակույթն ու կրթությունը ֆինանսավորում էր այն փողերով, որոնք հանճարեղ կառավարման և դաժան մրցակցության շնորհիվ խլել էր համաշխարհային մոնոպոլիստներից: Ժամանակն է հասկանալ, որ մենք պատմության մեջ ունեցել ենք ոչ միայն տաղանդավոր արվեստագետներ, այլև իսկական բիզնես-հսկաներ, որոնք թելադրում էին իրենց կանոնները աշխարհի տնտեսական քարտեզի վրա:
Գրանցվիր մեր 
