Ռեզուս-բացասական արյունն այնքան էլ տարածված չէ։ Կենսաբան Սքոթ Թրևերսի տվյալներով՝ եվրոպական ծագում ունեցող մարդկանց մոտ 15%-ն ունի այդպիսի արյուն, մինչդեռ ամբողջ աշխարհում այդ ցուցանիշը կազմում է ընդամենը 6%։ Այս մասին գրում է Forbes-ը։
Իսկ ի՞նչ են նշանակում արյան խմբի կողքին նշվող «պլյուսն» ու «մինուսը»։ Ամեն ինչ կախված է RhD կոչվող սպիտակուցից, որը կարող է լինել արյան կարմիր բջիջների՝ էրիթրոցիտների մակերեսին։ Եթե այդ սպիտակուցն առկա է, արյունը ռեզուս-դրական է, իսկ եթե բացակայում է՝ ռեզուս-բացասական։
Ինչո՞ւ է ռեզուս-բացասական արյունը պահպանվել էվոլյուցիայի ընթացքում
Անցյալում ռեզուս-բացասական արյուն ունեցող կանայք հղիության ընթացքում կարող էին լուրջ խնդիրների բախվել։ Եթե ռեզուս-բացասական կինը ռեզուս-դրական երեխա է կրում, նրա իմունային համակարգը կարող է հակամարմիններ արտադրել, երբ երեխայի արյունը հայտնվում է մոր արյան շրջանառության մեջ։ Դա առավել հաճախ տեղի է ունենում ծննդաբերության ժամանակ։
Եթե հաջորդ հղիության ընթացքում երեխան նույնպես ռեզուս-դրական է, մոր օրգանիզմում արդեն գոյացած հակամարմինները կարող են ընկերքի միջոցով անցնել պտղին և վնասել նրա արյան կարմիր բջիջները։
Էվոլյուցիայի տեսանկյունից կարելի էր ենթադրել, որ նման վտանգի պատճառով ռեզուս-բացասական արյունը ժամանակի ընթացքում պետք է ավելի ու ավելի հազվադեպ հանդիպեր։ Սակայն իրականում այն մինչ օրս բավականին տարածված է բնակչության որոշ խմբերում։
Կենսաբանի կարծիքով՝ հնարավոր բացատրություններից մեկն այն է, որ բնական ընտրությունն այս դեպքում այնքան էլ ուժեղ ազդեցություն չի ունեցել։ Խնդիրը հիմնականում առաջանում էր հաջորդ հղիությունների ժամանակ, իսկ անցյալում շատ կանայք երրորդ կամ չորրորդ երեխա չէին ունենում։ Բացի այդ, իր դերը կարող էր ունենալ նաև պատահականությունը, հատկապես հին ժամանակներում, երբ մարդկանց որոշ խմբեր բավականին փոքրաթիվ էին։
Կա նաև մեկ այլ վարկած, ըստ որի՝ ռեզուս-բացասական արյունը կարող է որոշակի առավելություններ ունենալ առողջության համար։ Սակայն այս վարկածի հիմքում ընկած հետազոտությունը միայն վիճակագրական կապ է հայտնաբերել։ Այն չի ապացուցում, որ ռեզուս-բացասական լինելն ինքնին առողջության համար օգտակար է։ Հետևաբար այս բացատրությունը դեռևս ենթադրություն է։
Որտե՞ղ է ռեզուս-բացասական արյունն ամենատարածվածը
Ռեզուս-բացասական արյան տարածվածությունը տարբեր տարածաշրջաններում զգալիորեն տարբերվում է։ Օրինակ՝ Արևելյան Ասիայում այն շատ հազվադեպ է հանդիպում։ Իսկ ամենաբարձր ցուցանիշները գրանցվել են Պիրենեյներում ապրող բասկերի շրջանում։ Կախված ուսումնասիրված խմբից՝ նրանց մոտավորապես մեկ հինգերորդից մինչև մեկ երրորդն ունի ռեզուս-բացասական արյուն։
Միևնույն ժամանակ, եթե մարդու արյան կարմիր բջիջների մակերեսին պարզապես բացակայում է RhD սպիտակուցը, դա առօրյա կյանքում առողջական նկատելի խնդիրներ չի առաջացնում։ Բոլորովին այլ է իրավիճակը չափազանց հազվադեպ հանդիպող Rh-null վիճակի դեպքում։ Այդ մարդկանց արյան կարմիր բջիջների մակերեսին բացակայում են ռեզուս համակարգի բոլոր հակածինները։ Դրա հետևանքով էրիթրոցիտները կարող են ձևափոխվել և դառնալ ավելի փխրուն։
Կարևոր է նաև հասկանալ, որ RhD սպիտակուցի բացակայությունը որևէ կապ չունի մարդկանց առանձին ծագման կամ հնում տարբեր մարդկային տեսակների խաչասերման մասին ենթադրությունների հետ։ Սա պարզապես գենետիկական առանձնահատկություն է, որը բնակչության որոշ խմբերում շատ ավելի լայն տարածում է ստացել, քան մյուսներում։
Բժշկության զարգացումը զգալիորեն փոխել է նաև հղիության ընթացքում առաջացող ռեզուս-կոնֆլիկտի հետ կապված իրավիճակը։ 1960-ականների վերջից կիրառվող հակա-D իմունոգլոբուլինի ներարկումներն օգնում են կանխել ռեզուս-բացասական մայրերի օրգանիզմում համապատասխան հակամարմինների առաջացումը։ Դրա շնորհիվ ռեզուս-կոնֆլիկտի ծանր հետևանքներն այսօր հազվադեպ են այն երկրներում, որտեղ հղի կանանց հասանելի է անհրաժեշտ բժշկական օգնությունը։
Ռեզուս-կոնֆլիկտը կանխելու համար կարևոր է հղիության ընթացքում ժամանակին որոշել մոր ռեզուս գործոնը և ստուգել՝ արդյոք նրա արյան մեջ համապատասխան հակամարմիններ կան։ Անհրաժեշտության դեպքում հակա-D իմունոգլոբուլինը սովորաբար ներարկվում է հղիության մոտ 28-րդ շաբաթում, ինչպես նաև ռեզուս-դրական երեխայի ծնվելուց հետո՝ առաջին 72 ժամվա ընթացքում։ Սակայն եթե մոր օրգանիզմում հակամարմիններն արդեն առաջացել են, այդ ներարկումն այլևս չի կարող վերացնել դրանք։
Գրանցվիր մեր 
