Եթե օդորակիչի մոտ նստելուց հետո կոկորդի ցավ, չորություն կամ քերծոց եք զգացել, վստահ եղեք՝ դուք միակը չեք։ Ամռանը սա շատերին է ծանոթ։ Ամբողջ օրը նստում ես զով գրասենյակում, մեքենայում կամ տանը, իսկ երեկոյան արդեն կոկորդդ չորացել է, ձայնդ մի քիչ փոխվել է, կուլ տալն էլ հաճելի չէ։
Սովորաբար առաջին միտքը սա է լինում․ «կոնդիցիոներն ինձ մրսեցրեց»։ Բայց իրականում օդորակիչը մարդուն չի «մրսեցնում» այն իմաստով, ինչպես սովոր ենք մտածել։ Խնդիրը սառը օդը չէ։ Խնդիրը այն միջավայրն է, որը երբեմն ստեղծում է օդորակիչը՝ չոր օդ, ուղիղ հոսք, փոշի, կեղտոտ ֆիլտրեր, բորբոս և վատ օդափոխություն։
Հայաստանում սա հատկապես նկատելի է ամռանը՝ Երևանում, Արմավիրում, Արտաշատում, Էջմիածնում, Արարատյան դաշտավայրի բնակավայրերում, որտեղ օդը հաճախ ինքնին չոր է։ Երբ դրսի շոգից միանգամից մտնում ենք 18–20 աստիճանի սառեցված սենյակ, մեր շնչուղիները բախվում են ոչ միայն ցրտին, այլև օդի խոնավության և շարժման կտրուկ փոփոխությանը։
Ինչն է կարևոր հասկանալ
Օդորակիչը ինքնին մրսածություն չի առաջացնում։ Բայց այն կարող է չորացնել օդը, գրգռել քթի և կոկորդի լորձաթաղանթը, իսկ կեղտոտ ֆիլտրերի դեպքում՝ սենյակով մեկ տարածել փոշի, բորբոսի սպորներ և ալերգեններ։
Կարո՞ղ է օդորակիչը մրսածություն առաջացնել
Ուղղակիորեն՝ ոչ։ Մրսածությունը, գրիպը և սուր շնչառական վարակների մեծ մասը վիրուսների հետևանք են, ոչ թե սառը օդի։ Օդորակիչը չի ստեղծում վիրուս և չի կարող ինքնուրույն վարակել մարդուն։
Բայց այն կարող է այնպես փոխել սենյակի օդը, որ քթի և կոկորդի լորձաթաղանթը սկսի չորանալ ու գրգռվել։ Իսկ չորացած լորձաթաղանթը ավելի վատ է պաշտպանում մեզ փոշուց, ալերգեններից, մանրէներից և տարբեր գրգռիչներից։ Դրա հետևանքով էլ առաջանում են կոկորդի քերծոց, չոր հազ, անհարմար կուլ տալու զգացողություն կամ ձայնի խզում։
Այդ պատճառով «ինձ փչեց» արտահայտությունը այնքան էլ ճիշտ չէ։ Ավելի ճիշտ կլինի ասել՝ օդորակիչը չորացրեց օդը, սառը հոսքը գրգռեց կոկորդը, իսկ եթե ֆիլտրերը կեղտոտ էին, օդի հետ սենյակով մեկ տարածվեցին փոշի, բորբոսի սպորներ և այլ գրգռիչներ։
Mayo Clinic-ը կոկորդի ցավի պատճառների թվում նշում է ոչ միայն վարակները, այլև չոր օդը, փոշին, բորբոսը, ալերգենները և քիմիական գրգռիչները։ Այսինքն՝ շատ դեպքերում խնդիրը հենց ցուրտը չէ, այլ այն, թե ինչպիսի օդ ենք շնչում։
Եթե կոկորդը հաճախ է ցավում, բայց ջերմություն, ուժեղ թուլություն կամ մրսածության ակնհայտ նշաններ չկան, արժե ուշադրություն դարձնել ոչ միայն առողջական վիճակին, այլև սենյակի օդին։
Ինչու է կոկորդը ցավում չոր օդից, ոչ թե սառնությունից
Կոկորդի ցավի ամենատարածված պատճառներից մեկը չոր օդն է։ Օդորակիչը սառեցնում է սենյակը, բայց շատ հաճախ նաև նվազեցնում է օդի խոնավությունը։ Արդյունքում սենյակում դառնում է հաճելի զով, բայց քթի և կոկորդի համար այդ միջավայրը միշտ չէ, որ հարմար է։
Քթի և կոկորդի լորձաթաղանթը պետք է խոնավ մնա։ Դա պարզապես հարմարության հարց չէ։ Այդ խոնավ շերտը մեր առաջին պաշտպանական պատնեշներից է․ այն պահում է փոշին, ալերգենները, մանրէները և օգնում է, որ շնչուղիները նորմալ պաշտպանվեն։
Երբ օդը չափազանց չոր է, այդ պաշտպանիչ շերտը բարակում է։ Կոկորդը սկսում է չորանալ, լորձաթաղանթը դառնում է ավելի զգայուն, և նույնիսկ սովորական օդի հոսքը կարող է տհաճ զգացողություն առաջացնել։
Այստեղից էլ ծանոթ նշանները՝
- կոկորդի քերծոց,
- չոր հազ,
- կուլ տալու տհաճություն,
- ձայնի խզում,
- առավոտյան չոր կոկորդ,
- կոկորդը անընդհատ մաքրելու ցանկություն։
Կարևոր է հասկանալ նաև մեկ բան․ միայն ջերմաստիճանը դեռ ամեն ինչ չէ։ Նույն 24 աստիճանը մեկի համար կարող է շատ հարմար լինել, մյուսի համար՝ տհաճ, եթե օդը չոր է կամ հոսքը ուղիղ փչում է դեմքին։ Այսինքն՝ հարցը միայն այն չէ, թե ինչ թիվ է ցույց տալիս օդորակիչը։ Շատ ավելի կարևոր են խոնավությունը, օդի ուղղությունը, սենյակի օդափոխությունը և ֆիլտրերի մաքրությունը։
Ինչու է առավոտյան օդորակիչից հետո կոկորդը ցավում
Այս խնդիրը շատ հաճախ առաջանում է գիշերը։ Մարդը քնում է միացված օդորակիչով, սենյակի օդը աստիճանաբար չորանում է, քիթը կարող է փակվել, և մարդը սկսում է շնչել բերանով։ Իսկ բերանով շնչելիս կոկորդը չորանում է ավելի արագ, որովհետև օդը չի անցնում քթով՝ մեր բնական «խոնավացնող» և «տաքացնող» ճանապարհով։
Cleveland Clinic-ը առավոտյան կոկորդացավի պատճառների մեջ առանձնացնում է չոր օդը, բերանով շնչելը, ջրազրկումը և քնի ընթացքում շնչուղիների գրգռումը։ Այսինքն՝ շղթան շատ պարզ է․ չոր օդը գրգռում կամ փակում է քիթը, փակ քիթը ստիպում է շնչել բերանով, իսկ բերանով շնչելը ավելի է չորացնում կոկորդը։
Սրան կարող է ավելանալ նաև քթի արձագանքը սառը օդին։ Որոշ մարդկանց մոտ սառը օդը կարող է առաջացնել քթահոսք, քթի փակվածություն, այրոցի կամ գրգռվածության զգացողություն։ PubMed-ում հրապարակված ակնարկում նկարագրվում է, որ սառը օդից առաջացող ռինիտը կարող է հանդիպել ինչպես ալերգիկ կամ ոչ ալերգիկ ռինիտ ունեցող, այնպես էլ նման քրոնիկ խնդիր չունեցող մարդկանց մոտ։
Քիթն ու կոկորդը իրար հետ կապված են։ Եթե սառը օդից քիթը սկսում է հոսել, լորձը կարող է իջնել կոկորդի հետին պատով և գրգռել այն։ Արդյունքում մարդը սկսում է հազալ, կոկորդը մաքրել կամ զգալ, որ կոկորդը «քոր է գալիս»։ Թվում է, թե ամեն ինչ սկսվել է կոկորդից, բայց իրականում պատճառը կարող էր լինել քիթը։
Սա հատկապես հաճախ է լինում այն մարդկանց մոտ, ովքեր ունեն ալերգիկ ռինիտ, քրոնիկ քթային փակվածություն, քթի միջնապատի թեքություն կամ սովորություն՝ քնել բաց բերանով։
Կարդացեք նաև
5 ոչ ակնհայտ, բայց գիտականորեն ապացուցված նշան, որ դուք երկար կապրեք
Եթե հետաքրքրում են առողջության, օրգանիզմի ազդանշանների և երկարակեցության մասին գիտականորեն հիմնավորված նյութերը, այս հոդվածը նույնպես կարող է օգտակար լինել։
Ինչու են կեղտոտ ֆիլտրերը, փոշին և բորբոսը ավելի վտանգավոր, քան սառը օդը
Եթե օդորակիչի ֆիլտրերը երկար ժամանակ չեն մաքրվել, այն այլևս պարզապես սառեցնող սարք չէ։ Այն կարող է դառնալ փոշին սենյակով մեկ տարածող օդափոխիչ։
Օդորակիչի ներսում ժամանակի ընթացքում կուտակվում են փոշի, բորբոսի սպորներ, կենդանիների մազեր, ծաղկափոշի, մաշկի մանր մասնիկներ և տարբեր միկրոօրգանիզմներ։ Երբ սարքը միանում է, այդ ամենը կարող է օդի հետ տարածվել սենյակում։
Առանձին խնդիր է բորբոսը։ Օդորակիչի աշխատանքի ընթացքում ներսում խոնավություն է առաջանում։ Եթե ֆիլտրերը, դրենաժը կամ ներսի հատվածները կեղտոտ են, այդ խոնավությունը կարող է լավ միջավայր դառնալ բորբոսի և մանրէների համար։
Այդ դեպքում հարցը միայն չոր կոկորդը չէ։ CDC-ի տվյալներով բորբոսը որոշ մարդկանց մոտ կարող է առաջացնել քթի փակվածություն, կոկորդի ցավ, հազ, սուլոցով շնչառություն, աչքերի այրոց կամ մաշկային ցան։ Իսկ ալերգիա կամ ասթմա ունեցող մարդկանց մոտ արձագանքը կարող է լինել ավելի ուժեղ։
Եթե օդորակիչը միացնելուց հետո սենյակում խոնավ, հնացած կամ բորբոսային հոտ է զգացվում, իսկ դուք սկսում եք հազալ, փռշտալ, աչքերի քոր կամ կոկորդի քերծոց զգալ, դա ավելի շատ նման է օդի որակի խնդրի, ոչ թե «մրսելու»։
Հայաստանում սա հատկապես կարևոր է գրասենյակներում, փոքր խանութներում, սրճարաններում և վարձով տրվող բնակարաններում, որտեղ օդորակիչը կարող է աշխատել ամեն օր, բայց մաքրման մասին հիշում են միայն այն ժամանակ, երբ սարքը սկսում է վատ սառեցնել կամ տհաճ հոտ արձակել։
Ինչպես օգտվել օդորակիչից, որ կոկորդը չցավի
Օդորակիչից հրաժարվելու կարիք չկա։ Հայաստանի ամռանը, հատկապես Երևանում, Արարատյան դաշտավայրում կամ Սյունիքի շոգ հատվածներում, այն երբեմն պարզապես անհրաժեշտություն է։ Բայց պետք է օգտվել ճիշտ։
Մի նստեք ուղիղ օդորակիչի տակ
Օդի հոսքը մի ուղղեք դեմքին, պարանոցին կամ մեջքին։ Ավելի լավ է այն ուղղել դեպի առաստաղը կամ սենյակի այն հատվածը, որտեղ մարդ չի նստում կամ չի քնում։ Գիշերը սա հատկապես կարևոր է․ եթե օդը ամբողջ գիշեր փչում է դեմքին, առավոտյան չոր կոկորդը գրեթե սպասելի է։
Չափազանց ցածր ջերմաստիճան մի դրեք
Շատերը դրսի 36–38 աստիճան շոգից մտնում են տուն և օդորակիչը դնում 18 աստիճանի վրա։ Հասկանալի է՝ ուզում են արագ զովանալ։ Բայց շնչուղիների համար դա լավագույն տարբերակը չէ։ Ավելի ճիշտ է սկսել 24–26 աստիճանից և թողնել, որ սենյակը աստիճանաբար սառչի։ Ցանկալի է, որ դրսի և ներսի ջերմաստիճանների տարբերությունը շատ կտրուկ չլինի։
Հետևեք օդի խոնավությանը
Սենյակում հարմար խոնավությունը սովորաբար մոտ 30–50% է։ EPA-ն խորհուրդ է տալիս փակ տարածքներում խոնավությունը պահել հենց այս միջակայքում, քանի որ չափազանց բարձր խոնավությունը կարող է նպաստել բորբոսի առաջացմանը, իսկ չափազանց ցածրը՝ չորության և գրգռման զգացողությանը։
Եթե օդը շատ չոր է, կարող է օգնել խոնավացուցիչը։ Բայց այն նույնպես պետք է պարբերաբար լվանալ, որովհետև կեղտոտ խոնավացուցիչը կարող է դառնալ բակտերիաների և բորբոսի աղբյուր։
Մաքրեք օդորակիչի ֆիլտրերը
Կենցաղային split համակարգերի ցանցային ֆիլտրերը սովորաբար կարելի է հանել և լվանալ։ Եթե օդորակիչից հոտ է գալիս, այն վատ է սառեցնում, կամ միացնելուց հետո սկսվում են հազ, քթի փակվածություն, կոկորդի քերծոց, ուրեմն սարքը սպասարկման կարիք ունի։
Օդափոխեք սենյակը
Օդորակիչը սառեցնում է օդը, բայց միշտ չէ, որ թարմ օդ է բերում սենյակ։ Եթե պատուհանները երկար ժամանակ փակ են, ներսում կուտակվում են փոշի, հոտեր, ածխաթթու գազ և տարբեր գրգռիչներ։ Օրվա ընթացքում թեկուզ կարճ օդափոխությունը կարող է զգալիորեն լավացնել վիճակը։
Ջուր խմեք
Չոր օդում լորձաթաղանթները ավելի արագ են կորցնում խոնավությունը։ Ջուրը, տաք ըմպելիքները և առանց շաքարի ծծովի կոնֆետները կարող են ժամանակավորապես թեթևացնել կոկորդի քերծոցը, քանի որ խթանում են թքարտադրությունը և խոնավացնում բերանն ու կոկորդը։
Գիշերը ավելի ուշադիր եղեք
Եթե քնում եք միացված օդորակիչով, ավելի լավ է օգտագործել քնի ռեժիմ, թույլ հոսք կամ ժամանակաչափ։ Օդը չպետք է ուղիղ փչի անկողնու վրա։ Գյումրիում, Վանաձորում, Դիլիջանում կամ Սևանի շրջակայքում երեկոյան օդը հաճախ ավելի զով է, և երբեմն բավական է պարզապես ճիշտ ժամին օդափոխել սենյակը, ոչ թե ամբողջ գիշեր պահել միացված օդորակիչը։
Արագ ստուգում․ օդորակիչն է գրգռում կոկորդը, թե՞ հիվանդանում եք
- Ավելի շատ գրգռման է նման, եթե կոկորդը չոր է հիմնականում առավոտյան, ջերմություն չկա, իսկ տաք ըմպելիքից կամ սենյակը օդափոխելուց հետո վիճակը լավանում է։
- Ավելի շատ վարակի է նման, եթե կա ջերմություն, ուժեղ թուլություն, մարմնի ցավեր, հազ, քթահոսք, ավշային հանգույցների մեծացում կամ նշագեղձերի վրա փառ։
Ինչպես տարբերել օդորակիչից առաջացած գրգռումը մրսածությունից
Կարևոր է չշփոթել սովորական գրգռումը իրական վարակի հետ։ Եթե կոկորդը պարզապես չոր է, քերծվում է հատկապես առավոտյան, ջերմություն չկա, մարմնի ցավեր չկան, ուժեղ թուլություն չկա, իսկ տաք ըմպելիքից, օդափոխությունից կամ խոնավության կարգավորումից հետո վիճակը լավանում է, ամենայն հավանականությամբ խոսքը գրգռման մասին է։
Այդպիսի դեպքում պետք չէ միանգամից մտածել հակաբիոտիկների կամ «մրսածության ուժեղ դեղերի» մասին։ Ավելի ճիշտ է նախ փոխել միջավայրը․ բարձրացնել ջերմաստիճանը, հեռացնել ուղիղ հոսքը, խոնավացնել օդը, մաքրել ֆիլտրերը և հետևել՝ ախտանշանները նվազո՞ւմ են, թե՞ ոչ։
Իսկ եթե կա ջերմություն, ուժեղ թուլություն, քթահոսք, հազ, մարմնի ցավեր, մեծացած ավշային հանգույցներ, նշագեղձերի վրա փառ, կամ կոկորդի ցավը մի քանի օր շարունակ չի անցնում և նույնիսկ ուժեղանում է, պատճառը կարող է լինել վիրուսային կամ բակտերիալ վարակ։ Այդ դեպքում պետք չէ ամեն ինչ վերագրել օդորակիչին։ Ավելի ճիշտ է դիմել բժշկի, հատկապես եթե վիճակը չի լավանում։
Երբ պետք է ավելի զգույշ լինել
Օդորակիչից հետո առաջացած կոկորդի ցավին ավելի լուրջ պետք է վերաբերվեն այն մարդիկ, ովքեր ունեն ալերգիա, ասթմա, քրոնիկ ռինիտ, հաճախակի սինուսիտ, խռմփոց կամ քնի ընթացքում բերանով շնչելու սովորություն։ Նրանց դեպքում նույն օդորակիչը կարող է ավելի արագ առաջացնել քթի փակվածություն, չորություն և կոկորդի գրգռում։
Ուշադրության արժանի է նաև այն իրավիճակը, երբ նույն սենյակում մի քանի մարդ միաժամանակ սկսում է հազալ, փռշտալ կամ գանգատվել աչքերի, քթի ու կոկորդի գրգռվածությունից։ Սա արդեն կարող է խոսել ոչ թե մեկ մարդու զգայունության, այլ սենյակի օդի ընդհանուր խնդրի մասին՝ կեղտոտ ֆիլտրեր, բորբոս, վատ օդափոխություն կամ չափազանց չոր օդ։
Ինչ անել առաջին հերթին, եթե օդորակիչից կոկորդը չորանում է
Եթե նկատում եք, որ օդորակիչից հետո կոկորդը պարբերաբար չորանում է կամ ցավում, առաջին քայլը դեղատուն գնալը չէ։ Սկսեք սենյակից։
Նախ փոխեք օդի հոսքի ուղղությունը, որպեսզի այն չփչի ուղիղ դեմքին կամ պարանոցին։ Հետո բարձրացրեք ջերմաստիճանը․ 18–20-ի փոխարեն փորձեք 24–26 աստիճան։ Ստուգեք խոնավությունը։ Եթե օդը չոր է, օգտագործեք խոնավացուցիչ կամ այլ անվտանգ միջոցներ։ Մաքրեք ֆիլտրերը և համոզվեք, որ օդորակիչից տհաճ հոտ չի գալիս։ Օրվա ընթացքում գոնե մի քանի րոպե օդափոխեք սենյակը և ավելի շատ ջուր խմեք։
Եթե այս քայլերից հետո կոկորդի չորությունն ու քերծոցը նվազում են, ամենայն հավանականությամբ պատճառը ոչ թե մրսածությունն էր, այլ սենյակի օդը։
Օդորակիչից կոկորդը ցավում է ոչ թե այն պատճառով, որ սառը օդը հիվանդություն է առաջացնում։ Ավելի հաճախ մեղավոր են չոր օդը, ուղիղ հոսքը, կեղտոտ ֆիլտրերը, բորբոսը, փոշին, վատ օդափոխությունը և ջերմաստիճանի կտրուկ տարբերությունը։
Օդորակիչը չի առաջացնում սուր շնչառական վարակ, բայց կարող է չորացնել և գրգռել լորձաթաղանթները։ Այդ պատճառով, եթե կոնդիցիոներից հետո կոկորդը չորանում է, պետք է ոչ թե անմիջապես մեղադրել սառը օդին, այլ կարգավորել միջավայրը․ հեռացնել հոսքը դեմքից, բարձրացնել ջերմաստիճանը, ստուգել խոնավությունը, օդափոխել սենյակը և վերջապես մաքրել ֆիլտրերը։
Գրանցվիր մեր 
