Ֆորմուլա-1-ի արշավորդները կտրուկ շրջադարձերի ժամանակ մինչև հինգ G գերբեռնվածություն են ունենում: Այդ պահերին նրանց գլուխը կարծես հնգապատիկ ծանրանում է: Որպեսզի բոլիդի կառավարումը չկորցնեն, մարզիկները հատուկ վարժություններով նպատակային ամրացնում են պարանոցի մկանները: Պարզվում է՝ նույն այդ բազային վարժությունները կարող են փրկել նաև մեզ՝ սովորական մարդկանց, որոնք ժամերով նստում են համակարգչի դիմաց ու տառապում պարանոցի ցավերից: Իսկ դա այսօր իսկական փրկություն է, քանի որ էկրանի առաջ անցկացրած ընդամենը 15 րոպեն արդեն իսկ բավարար է կեցվածքը փչացնելու համար:
Միացե՛ք մեր Telegram ալիքին
Բաց մի թողեք նոր հոդվածներն ու էքսկլյուզիվ վերլուծությունները։ Կարդացեք ամենակարևորը՝ առաջինը։
Ի՞նչ է «համակարգչային վիզը»
Եթե օրվա մեծ մասն անցկացնում եք մոնիտորին նայելով, ձեր գլուխը, ամենայն հավանականությամբ, ողնաշարի նկատմամբ առաջ է ընկած: Դուք գուցե դա չեք նկատում, բայց պարանոցի մկաններն ու կապանները դա հաստատ զգում են:
«Մարդիկ երկու, երեք, նույնիսկ չորս ժամ նստում են համակարգչի առաջ ու անգամ չեն էլ գիտակցում, որ այդ ամբողջ ընթացքում գլուխը սխալ դիրքում է եղել»։
— Բժիշկ Նիրու Ջայանթի, Science Alert
Մասնագետներն այս վիճակն անվանում են «համակարգչային վիզ» (Tech Neck): Հասուն մարդու գլուխը միջինում 5 կիլոգրամ է կշռում: Երբ այն առաջ եք թեքում, ողնաշարի վզային հատվածի վրա բեռը կտրուկ մեծանում է: Բիոմեխանիկան այստեղ անողոք է. գլխի՝ դեպի առաջ յուրաքանչյուր 2.5 սանտիմետր տեղաշարժի հետ պարանոցի վրա ծանրաբեռնվածությունն ավելանում է ևս 4.5 կիլոգրամով: Դրա հետևանքով ծոծրակի ու մեջքի վերին հատվածի մկանները գերլարվում են, իսկ պարանոցի դիմացի հատվածի (խորանիստ) մկանները թուլանում են: Այս անհավասարակշռությունն էլ հենց ստեղծում է պարանոցի, ուսերի և մեջքի ցավեր, որոնք ժամանակի ընթացքում հեշտությամբ դառնում են քրոնիկ:
Ինչպե՞ս են մարզվում Ֆորմուլա-1-ի պիլոտները
Ավտոսպորտում ամուր վիզը ճոխություն չէ, այլ՝ կենսական անհրաժեշտություն: Երբ մեքենան 300 կմ/ժ արագությամբ շրջադարձ է կատարում, մարզիկի գլխի վրա ահռելի ճնշում է գործադրվում: Նման պայմաններում պարզապես անհնար է առանց լուրջ նախապատրաստության գլուխը սաղավարտի մեջ ուղիղ պահել:
Ֆիզպատրաստության հայտնի մարզիչ Անտի Կոնտսասը, որն աշխատել է աշխարհի քառակի չեմպիոն Սեբաստիան Ֆետելի հետ, Associated Press-ի հետ զրույցում առանձնացրել է մարզումների երեք հիմնական ուղղություն.
- Սեփական քաշով վարժություններ. օրինակ՝ կողային պլանկա, որի ընթացքում պետք է գլուխը պահել ուսերի հետ նույն առանցքի վրա:
- Ստատիկ պահպանում. մարզիկը պառկում է նստարանին այնպես, որ գլուխը եզրից կախված լինի, ու փորձում է հնարավորինս երկար այն խիստ հորիզոնական պահել: Սա հիանալի աշխատեցնում է վզի դիմացի մկանները:
- Աշխատանք դիմադրության հետ. ռետինե էքսպանդերների և հատուկ ծանրացված սաղավարտների կիրառում արդեն ավելի բարդ փուլերում:
Պե՞տք է արդյոք մեզ նման հզոր մկանային կորսետ: Դժվար թե: Սակայն առողջության հիմքը նույնն է թե՛ մրցարշավորդի, թե՛ սովորական գրասենյակային աշխատողի համար:
«Բոլորն էլ պետք է սկսեն նույն բազային բաներից»։
— Անտի Կոնտսաս
Պարզ վարժություններ պարանոցի համար՝ ամեն օրվա համար
Լավ նորությունն այն է, որ անգամ Ֆորմուլա-1-ի վարորդները պարանոցի մարզմանը հատկացնում են ընդամենը 10–15 րոպե՝ շաբաթական երկու կամ երեք անգամ: Օրվա մեծ մասը նստած անցկացնողների համար սկսելն էլ ավելի հեշտ է:
Կարդացեք նաև՝ Որքա՞ն ժամանակ պետք է հատկացվի ֆիզիկական ակտիվությանը
Ահա թե ինչ են խորհուրդ տալիս մասնագետները.
- Կզակի ձգում (Chin Tuck). Ուղիղ նստած՝ կզակը մեղմորեն տարեք դեպի հետ (կարծես ուզում եք «երկրորդ կզակ» ստանալ): Սա օգնում է գլուխը վերադարձնել ողնաշարի վերևում գտնվող ճիշտ դիրքին և վերակենդանացնում է վզի թուլացած խորանիստ մկանները:
- Իզոմետրիկ վարժություններ. Ափով հենվեք ճակատին ու գլխով հրեք առաջ՝ միևնույն ժամանակ ձեռքով դիմադրելով այնպես, որ գլուխը տեղից չշարժվի: Նույնը արեք գլխի կողքերի ու ծոծրակի համար՝ յուրաքանչյուր դիրքը պահելով 5-10 վայրկյան: Սա ամրացնում է մկանները՝ առանց հոդերը ավելորդ ծանրաբեռնելու:
- Կեցվածքի հիշեցում. Ամեն 30-60 րոպեն մեկ հեռախոսի վրա զարթուցիչ դրեք, որպեսզի հիշեք կեցվածքն ուղղելու և ուսերը հետ տանելու մասին:
Ինչո՞ւ է իրականում կարևոր մարզել վիզը
Պարանոցի մարզված մկանները ոչ միայն ազատում են աշխատանքային օրվա վերջում առաջացող դիսկոմֆորտից, այլև ունեն շատ ավելի լուրջ գործառույթ: Դա գլխուղեղի ցնցումները կանխարգելելու և դրանցից հետո արագ վերականգնվելու ամենամատչելի և արդյունավետ միջոցներից մեկն է:
Տրամաբանությունը պարզ է. ամուր մկանները հարվածի կամ կտրուկ շարժման ժամանակ ավելի լավ են կայունացնում գլուխը: Դրանք կլանում են կինետիկ էներգիան՝ թույլ չտալով, որ գլխուղեղը գանգի ներսում ուժեղ ցնցվի:
Այս մեխանիզմն օգնում է ոչ միայն կոնտակտային սպորտում, այլև առօրյա կյանքում՝ օրինակ, երբ մեքենայով ընթանալիս ստիպված եք լինում կտրուկ արգելակել: Բացի այդ, ողնաշարի մկանային կորսետի ուժն առհասարակ հանդիսանում է վնասվածքներից խուսափելու գլխավոր նախապայմաններից մեկը: Այս փաստը տարիներ շարունակ հաստատվում է նաև պրոֆեսիոնալ թենիսիստների շրջանում արված ուսումնասիրություններով:
Ինչ կարող ենք սովորել չեմպիոններից
Այն ժամանակները, երբ մրցավազքից առաջ արշավորդները կարող էին իրենց թույլ տալ ծխել կամ ալկոհոլ օգտագործել, մնացել են անցյալում: Արդեն 90-ականներին Միխայել Շումախերն ապացուցեց, որ ֆիզիկական գերազանց վիճակը հաղթանակի բանալին է: Աշխարհի յոթակի չեմպիոնը հասկանում էր, որ հոգնածությունն անխուսափելիորեն հանգեցնում է ճակատագրական սխալների, ուստի հիմնական շեշտը դնում էր կարդիո և ուժային մարզումների վրա:
Այսօր պարանոցի մարզումը պարտադիր պայման է ցանկացած պիլոտի համար: Սակայն դրա հիմքում ընկած սկզբունքներն այնքան պարզ են, որ հասանելի են յուրաքանչյուրիս:
Ձեզ պետք չեն ծանրացված սաղավարտ կամ ավտոսպորտի անձնական մարզիչ: Անհրաժեշտ է ապահովել ընդամենը երեք բան՝ կեցվածքի գիտակցված վերահսկողություն, մի քանի պարզ վարժություն և հետևողականություն: Շաբաթական երկու-երեք անգամ հատկացրեք դրան 10 րոպե, և պարանոցն այլևս չի տուժի ձեր ծանրաբեռնված գրաֆիկի պատճառով:
Գրանցվիր մեր 
