Դուք երբևէ նայե՞լ եք Facebook-ի մեկնաբանություններին ու սարսափել: Տեսե՞լ եք, թե ինչպես են կիրթ, բարձրագույն կրթություն ունեցող, առօրյայում հանգիստ մարդիկ հանկարծ վերածվում ագրեսիվ կենդանիների, երբ հավաքվում են մի խմբում կամ սկսում են վիճել մեկնաբանություններում:
Չմոռանաք բաժանորդագրվել մեր Telegram ալիքին:
Ինչու՞ է ամբոխը միշտ ավելի հիմար, ավելի դաժան և ավելի պրիմիտիվ, քան այդ ամբոխի մեջ գտնվող յուրաքանչյուր առանձին մարդը: Ինչու՞ ենք մենք խելացի, երբ մենակ ենք, բայց դառնում ենք «ոչխար», երբ շատ ենք:
19-րդ դարի ամենասկանդալային փիլիսոփան՝ Ֆրիդրիխ Նիցշեն, տվել է այս հարցի պատասխանը մի նախադասությամբ, որը դանակի պես կտրում է մարդկային եսասիրությունը:
«Անհատների մոտ խելագարությունը հազվադեպ երևույթ է, բայց խմբերում, կուսակցություններում և ամբողջ ազգերի մոտ այն օրինաչափություն է»:
— Ֆրիդրիխ Նիցշե
Նախիրի բնազդը. Ինչու՞ ենք մենք կորցնում մեր «Ես»-ը
Նիցշեն չէր սիրում մարդկությանը, և նա հատկապես ատում էր «նախիրը»: Նրա համար ամբոխը մի վայր է, որտեղ անհատականությունը մահանում է, իսկ ինտելեկտը իջնում է ամենացածր մակարդակի վրա:
Երբ դուք միանում եք որևէ խմբի՝ լինի դա քաղաքական շարժում, ֆեյսբուքյան խումբ, թե ազգայնական հավաք, տեղի է ունենում մի սարսափելի բան. Դուք անջատում եք ձեր ուղեղը:
Այլևս պետք չէ մտածել, պետք չէ կասկածել, պետք չէ վերլուծել: Խումբն արդեն մտածել է ձեր փոխարեն: Ձեզ մնում է միայն գոռալ լոզունգներ և հայհոյել նրանց, ովքեր խմբից չեն: Սա հարմարավետ է: Սա անվտանգ է: Բայց սա ինտելեկտուալ ինքնասպանություն է:
Հավաքական անպատասխանատվություն
Ինչու՞ է ամբոխը դաժան: Որովհետև ամբոխի մեջ անհատական պատասխանատվությունը զրոյանում է:
Երբ դուք մենակ եք, դուք վախենում եք սխալվելուց կամ դատապարտվելուց: Բայց երբ դուք հազարավորների մեջ եք, դուք անանուն եք: «Դա ես չէի, դա մենք էինք»: Այս զգացողությունը արթնացնում է մարդու մեջ քնած գազանին:
Նիցշեն պնդում էր, որ բարոյականությունը, խիղճը և բանականությունը անհատական հատկանիշներ են: Հենց ձևավորվում է «Մենք»-ը, խիղճը անջատվում է, և միանում է «կոլեկտիվ շահը», որը հաճախ ուղղակի կոլեկտիվ խելագարություն է:
Կարդացեք նաև՝ 15 սուր մեջբերում գրող-մարգարե Ջորջ Օրուելից՝ ազատության, իշխանության և մարդկության ապագայի մասին
21-րդ դարի թվային ոհմակները
Եթե Նիցշեն ապրեր այսօր, նա կտեսներ իր խոսքերի ամենավառ ապացույցը՝ սոցիալական ցանցերը:
Համացանցը թույլ տվեց ստեղծել երբևէ գոյություն ունեցած ամենամեծ և ամենաարագ արձագանքող ոհմակները: Մարդիկ, ովքեր իրական կյանքում չեն համարձակվի բարձրաձայնել իրենց կարծիքը, համացանցային «խմբի» անվտանգության ներքո պատրաստ են հոշոտել ցանկացած այլախոհի:
Սա այն է, ինչ մենք տեսնում ենք ամեն օր՝ «cancel culture» (չեղարկման մշակույթ), քաղաքական բևեռացում, ատելության խոսքի տարափ: Սա անհատների պայքար չէ, սա խմբակային խելագարությունների բախում է:
Ցավոտ եզրակացություն.
Խելագարությունից խուսափելու միակ ճանապարհը, ըստ Նիցշեի, ամբոխից դուրս գալն է: Բանականությունը միայնակների մենաշնորհն է: Հավաքական իմաստություն գոյություն չունի, գոյություն ունի միայն հավաքական հիմարություն:
Գրանցվիր մեր 
