Ժամանակակից սերը 3 փուլ ունի. այսպիսի հետաքրքիր օրինաչափություն են նկատել գիտնականները՝ ուսումնասիրելով մարդկանց սիրային հարաբերությունները։ Պարզվում է՝ նույնիսկ նրանք, ովքեր այլևս չեն հավատում իսկական սիրուն, սեփական սիրո պատմությունը հաճախ բացառիկ են համարում։ Ինչպե՞ս է անսպասելի հանդիպումը վերածվում խոր զգացմունքների, և ինչո՞ւ է երբեմն այդքան դժվար արտասանել «Ես քեզ սիրում եմ» բառերը։ Նոր հետազոտությունը բացահայտում է ժամանակակից հարաբերությունների ուշագրավ հակասությունները։
Ժամանակակից սիրո 3 փուլերը բացահայտած նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ սիրո հանդեպ հոռետեսորեն տրամադրված մարդիկ անգամ սեփական հարաբերությունները հաճախ բացառիկ են համարում։ Նրանք համոզված են, որ իսկական սերը հազվադեպ է հանդիպում, բայց հավատում են, որ իրենք հենց այդ հազվադեպ երջանկությունը գտած մարդկանցից են։
Այս հետաքրքիր հակասությունն ուսումնասիրել է Մոնրեալի համալսարանի սոցիոլոգ Ժյուլ Պեկտոր-Լալմանը։ Նրա հետազոտությունը, որը 2026 թվականի օգոստոսի 19-ին հրապարակվել է Sexuality & Culture գիտական հանդեսում, բացահայտել է, որ մարդկանց սիրային պատմություններում հաճախ կրկնվում են երեք փուլեր՝ անսպասելի հանդիպում, վախերի հաղթահարում և անցյալի հուզական վերքերի ապաքինում։
Ընդ որում, խոսքը ոչ թե սիրահարվածության մասին հերթական տեսության, այլ իրական մարդկանց պատմությունների ուսումնասիրության մասին է։
Ինչո՞ւ են ժամանակակից մարդիկ հիասթափվել սիրուց
«Հիմա ամեն ինչ արտաքին տեսքով են որոշում», «Ծանոթությունների հավելվածներում մարդիկ իրար ապրանքի պես են ընտրում», «Նախկինում հարաբերություններն ավելի լուրջ էին»։
Նման արտահայտություններ, հավանաբար, բազմիցս լսել եք։ Եվ գուցե ինքներդ էլ երբեմն այդպես եք մտածել։
Հետազոտության ընթացքում գիտնականը հաճախ է հանդիպել նման դժգոհությունների։ Մասնակիցները ծանոթությունների հավելվածները համեմատել են արագ սննդի կետերի և սուպերմարկետների հետ, որտեղ ամեն ինչ հիմնված է արտաքին գրավչության ու արագ ընտրության վրա։
Ոմանք խոստովանել են, որ վախենում են լուրջ հարաբերություններից։ Մյուսներն անհանգստացել են, որ իրենց կմերժեն կամ կլքեն։ Եղել են նաև մարդիկ, որոնք սեփական դժվարությունները բացատրել են կապվածության խնդիրներով կամ նախկին հարաբերություններից մնացած վախերով։
Առաջին հայացքից կարող է թվալ, թե երիտասարդները պարզապես կորցրել են սիրո հանդեպ հավատը։
Բայց երբ հետազոտողը նրանց խնդրել է պատմել սեփական սիրային հարաբերությունների մասին, բոլորովին այլ պատկեր է բացվել։
Նույն մարդիկ, որոնք քննադատում էին ժամանակակից հարաբերությունները, իրենց սիրո պատմությունը ներկայացնում էին որպես բացառիկ մի բան, որը կարծես հակասում էր այսօրվա աշխարհի կանոններին։
Հենց այս հակասությունն էլ դարձել է ուսումնասիրության գլխավոր թեման։
Ինչպե՞ս է անցկացվել հետազոտությունը
Ժյուլ Պեկտոր-Լալմանը չորս տարի ուսումնասիրել է Մոնրեալում, Փարիզում և Նյու Յորքում բնակվող 18–35 տարեկան 41 երիտասարդի անձնական կյանքը։
Նրանցից 13-ի հետ նա աշխատել է ավելի խորությամբ՝ մոտ մեկուկես տարի հետևելով նրանց հարաբերությունների զարգացմանը։
Մասնակիցների թվում եղել են ինչպես զույգեր, այնպես էլ միայնակ մարդիկ։ Նրանք ունեցել են տարբեր սեռական կողմնորոշումներ, իսկ նրանցից ոմանք նախընտրել են ոչ մոնոգամ հարաբերություններ։
Սակայն գիտնականը չի սահմանափակվել հարցազրույցներով։
Նա նույնիսկ աշխատանքի է ընդունվել Մոնրեալի բարերից մեկում՝ որպես աման լվացող, որպեսզի կարողանա բնական միջավայրում հետևել մարդկանց շփմանը։
Նրան հետաքրքրել են ոչ միայն խոսքերը, այլև այն փոքրիկ ժեստերը, որոնցով մարդիկ արտահայտում են իրենց մտերմությունը։ Օրինակ՝ ձեռքը զուգընկերոջ մեջքին դնելը կամ գլուխը նրա ուսին հենելը։
Հետագայում այս դիտարկումները նա համեմատել է հարցազրույցների ընթացքում լսած պատմությունների հետ։
Եվ պարզվել է, որ որքան էլ տարբեր լինեն մարդիկ ու նրանց հարաբերությունները, սիրո մասին պատմելիս նրանք հաճախ հետևում են միևնույն կառուցվածքին։
Հետազոտողն առանձնացրել է երեք փուլ, որոնք պայմանականորեն անվանել է «հրաշք», «հերոսություն» և «ապաքինում»։
ՓՈՒԼ 01 / 03
Սիրո առաջին փուլը․ հանդիպում, որին ոչ ոք չէր սպասում
Անսպասելի հանդիպում կամ «հրաշք»
Սիրո մասին պատմությունները հաճախ սկսվել են գրեթե նույն մտքից․ «Ես ընդհանրապես չէի պատրաստվում սիրահարվել»։
Մեկը նոր էր բաժանվել և այլևս չէր ցանկանում հարաբերություններ սկսել։ Մյուսը հոգնել էր անհաջող ծանոթություններից։ Երրորդն այնքան էր հիասթափվել, որ նույնիսկ չէր մտածում նոր սիրո մասին։
Բայց հենց այդ ժամանակ էլ նրանց կյանքում հայտնվել էր մեկը, ով փոխել էր ամեն ինչ։
Ոմանք հանդիպել էին ընկերների միջոցով, մյուսները՝ ծանոթությունների հավելվածներում, իսկ որոշ զույգերի պատմությունը սկսվել էր բոլորովին պատահական հանդիպումից։
Ուշագրավն այն է, որ մասնակիցներն իրենց պատմելիս գրեթե երբեք չէին ասում, թե դա ճակատագրի գործն էր։
Սակայն նրանց խոսքերից զգացվում էր, որ այդ հանդիպմանը նրանք առանձնահատուկ նշանակություն էին տալիս։
Ժյուլ Պեկտոր-Լալմանի խոսքով՝ թեև «ճակատագիր» բառն այսօր կարող է հնացած կամ նույնիսկ ծիծաղելի հնչել, մարդկանց սիրային պատմություններում այդ գաղափարը շարունակում է աննկատ ներկայություն ունենալ։
Այլ կերպ ասած՝ մարդը կարող է չհավատալ ճակատագրին, բայց միևնույն ժամանակ զգալ, որ իր սիրելիի հետ հանդիպումը սովորական պատահականություն չէր։
Այս փուլում սերն ընկալվում է որպես մի բան, որը հայտնվել է մարդու կյանքում անսպասելիորեն՝ անկախ նրա ցանկությունից կամ նախապես կազմած ծրագրերից։
Սակայն միայն հանդիպելը դեռ բավական չէ։ Առջևում շատ ավելի դժվար փորձություն է սպասվում։
ՓՈՒԼ 02 / 03
Սիրո երկրորդ փուլը․ վախից մինչև «Ես քեզ սիրում եմ»
Վախերի հաղթահարում կամ «հերոսություն»
Հենց այս փուլում էլ սկսվում է սիրային պատմության ամենադժվար հատվածը։
Սիրահարվելն ու հարաբերություններ կառուցելը նույն բանը չեն։ Կարելի է ուժեղ զգացմունքներ ունենալ մեկի հանդեպ, բայց միաժամանակ վախենալ նրան մոտ թողնելուց։
Իսկ նման վախերի պատճառները կարող են շատ տարբեր լինել։
Մեկը նախկինում ծանր բաժանում է ապրել և չի ցանկանում նորից նույն ցավը զգալ։ Մյուսը վախենում է մերժվելուց։ Երրորդը մեծացել է ընտանիքում, որտեղ հարաբերությունները կառուցված են եղել անվստահության ու մշտական վեճերի վրա։
Հետազոտության մասնակիցների պատմություններում նման դժվարությունները հաճախ են հանդիպել։
Օրինակ՝ նրանցից մեկը պատմել է, թե ինչպես է հաղթահարել ոչ մոնոգամ հարաբերությունների նկատմամբ ունեցած վախը։ Մյուսը փորձել է վերականգնել վստահությունը հանկարծակի ու առանց բացատրության բաժանումից հետո։ Մեկ ուրիշին էլ հաջողվել է հրաժարվել ընտանիքում սովորած հարաբերությունների վնասակար ձևերից։
Այս բոլոր պատմություններում կար մի կարևոր ընդհանրություն։
Մարդիկ ստիպված են եղել հաղթահարել իրենց վախերը, որպեսզի կարողանան լիարժեք մտերմանալ սիրելիի հետ։
Հետազոտողը հատկապես կարևորում է այն պահը, երբ մարդը վերջապես համարձակվում է անկեղծանալ։
Նա դադարում է ամեն գնով ուժեղ երևալ, խոսում է սեփական անհանգստությունների մասին, պատմում է անցյալի ցավոտ փորձառությունները և թույլ է տալիս, որ զուգընկերը տեսնի իրեն այնպիսին, ինչպիսին իրականում կա։
Պեկտոր-Լալմանի խոսքով՝ մասնակիցների պատմություններում առաջին «Ես քեզ սիրում եմ»-ին հասնելու ճանապարհը գրեթե երբեք հեշտ չի ներկայացվել։
Դրան նախորդել են կասկածներ, վախեր և ներքին պայքար։
Եվ եթե առաջին փուլում սերն անսպասելիորեն հայտնվել էր մարդու կյանքում, ապա երկրորդում նա արդեն ինքը պետք է ջանք գործադրեր այդ հարաբերությունները կառուցելու համար։
Այստեղ է, որ սիրահարվածությունը դադարում է պարզապես պատահած իրադարձություն լինելուց և դառնում գիտակցված ընտրություն։
Ինչպե՞ս հասկանալ, որ սիրահարված ես, և ինչպե՞ս խոստովանել դա առանց կաշկանդվելու
Երբեմն ամենադժվար քայլը ոչ թե սիրահարվելն է, այլ սեփական զգացմունքների մասին բարձրաձայնելը։
ՓՈՒԼ 03 / 03
Սիրո երրորդ փուլը․ երբ հարաբերություններն օգնում են բուժել անցյալի վերքերը
Հուզական ապաքինում
Հետազոտության մասնակիցներից շատերը պատմել են, որ նոր հարաբերությունները փոխել են ոչ միայն իրենց անձնական կյանքը, այլև սեփական անձի մասին պատկերացումները։
Նրանք սկսել են այլ կերպ վերաբերվել անցյալին, վերանայել նախկին սխալները և ավելի լավ հասկանալ իրենց կարիքները։
Ոմանց համար նոր սերը դարձել է վստահությունը վերագտնելու հնարավորություն։ Մյուսների համար՝ նախկին հարաբերությունների ծանր հիշողություններից աստիճանաբար ազատվելու ճանապարհ։
Մասնակիցներից մեկը պատմել է, որ կարողացել է հաղթահարել մարդկանց անընդհատ փրկելու իր պահանջմունքը, որը նախկինում խանգարել էր առողջ հարաբերություններ կառուցել։
Մեկ ուրիշն էլ խոստովանել է, որ իրեն անսպասելիորեն երջանիկ է զգացել բաց հարաբերություններում։
Այս պատմություններում մարդիկ իրենց ներկայիս հարաբերությունները ներկայացրել են որպես մի բան, որն օգնել է հաղթահարել անցյալի դժվարությունները։
Սակայն այստեղ մի կարևոր հանգամանք կա։
Գիտնականը չի պնդում, թե սերը կարող է բուժել ցանկացած հոգեբանական վերք կամ լուծել մարդու բոլոր խնդիրները։
Խոսքն այն մասին է, թե մարդիկ ինչպես են իրենք ընկալում իրենց հարաբերությունները և ինչ փոփոխություններ են կապում դրանց հետ։
Նրանց համար այդ սերը պարզապես հաճելի զգացմունք չէ։ Այն դարձել է կյանքի մի կարևոր շրջան, որից հետո իրենք իրենց այլ կերպ են տեսնում։
Եվ հենց դա էլ ավելի է ամրապնդում այն համոզմունքը, որ իրենց սիրո պատմությունն իսկապես առանձնահատուկ է։
Ինչո՞ւ ենք համոզված, որ մեր սերը նման չէ մյուսներին
Սա հետազոտության, թերևս, ամենահետաքրքիր բացահայտումն է։
Պատկերացրեք մի մարդու, որը մշտապես ասում է, թե այսօր ոչ ոք լուրջ հարաբերություններ չի ցանկանում, մարդիկ արագ են սիրահարվում և նույնքան արագ բաժանվում, իսկ իսկական սերն այլևս գրեթե գոյություն չունի։
Բայց երբ այդ մարդը սիրահարվում է, սկսում է մտածել, որ իրեն հաջողվել է գտնել այն հազվադեպ սերը, որը մյուսներին չի հաջողվում գտնել։
Ստացվում է հետաքրքիր հակասություն։
Որքան անհավատալի է թվում իսկական սերը, այնքան ավելի բացառիկ կարող է թվալ սեփական սիրո պատմությունը։
Պեկտոր-Լալմանի կարծիքով՝ հենց ժամանակակից սիրո նկատմամբ տարածված հոռետեսությունն է նպաստում նման ընկալմանը։
Մարդիկ իրենց հարաբերությունները համեմատում են այն բացասական պատկերացումների հետ, որոնք ունեն այսօրվա աշխարհի մասին։
Նրանք կարծում են, որ շրջապատում հարաբերությունները դարձել են մակերեսային, մինչդեռ իրենց հաջողվել է ստեղծել մի կապ, որտեղ դեռ կան անկեղծություն, վստահություն և խոր զգացմունքներ։
Այս երևույթը նկատելի է նաև Ֆրանսիայում անցկացված մեկ այլ հարցման արդյունքներում, որոնք գիտնականը հիշատակել է իր ուսումնասիրության մեջ։
Սիրո մասին հակասական պատկերացումները՝ թվերով
Ֆրանսիայում անցկացված հարցման արդյունքներ
Կարծում է, որ ապրում ենք ոչ ռոմանտիկ ժամանակներում
Միաժամանակ իրեն ռոմանտիկ մարդ է համարում
Երիտասարդների շրջանում իրեն ռոմանտիկ է համարում
Սրանք առանձին ֆրանսիական հարցման տվյալներ են, ոչ թե 41 մասնակցով հիմնական հետազոտության արդյունքները։
Այս թվերը լավ են ցույց տալիս, թե որքան հակասական կարող է լինել մեր վերաբերմունքը սիրուն։
Մենք կարող ենք համոզված լինել, որ աշխարհը դարձել է պակաս ռոմանտիկ, բայց դրանից մեր սեփական ռոմանտիկ ցանկությունները չեն անհետանում։
Ավելին՝ երբ գտնում ենք մեկին, ում հետ մեզ երջանիկ ենք զգում, այդ հարաբերությունները կարող են ավելի արժեքավոր թվալ հենց այն պատճառով, որ նախկինում դրանց հնարավորությանը չէինք հավատում։
Մի՞թե իսկական սերը մեր օրերում իսկապես անհետանում է
Ժամանակակից հարաբերությունների մասին հոռետեսական պատկերացումները նոր չեն։
Ֆրանսիացի և իսրայելցի սոցիոլոգ Եվա Իլուզը տարիներ շարունակ ուսումնասիրել է, թե ինչպես են փոխվել մարդկանց սիրային հարաբերությունները սպառողական մշակույթի, անհատական ազատության և հասարակական նոր արժեքների ազդեցությամբ։
Նրա աշխատություններում հաճախ է քննարկվում այն միտքը, որ ժամանակակից աշխարհում իսկական մտերմություն ստեղծելն ավելի դժվար է դարձել։
Սակայն Պեկտոր-Լալմանը համաձայն չէ սիրո անկման մասին նման մռայլ պատկերացմանը։
Նա հիշեցնում է Կանադայի ժողովրդագրական տվյալների մասին։
Ըստ հետազոտողի՝ 2021 թվականին զուգընկեր ունեցող մարդկանց մասնաբաժինը գրեթե նույնն էր, ինչ 1921 թվականին։
Ավելին՝ Կանադայում ամուսնալուծությունների ցուցանիշները նվազում են դեռևս 1980-ականների վերջերից։
Իհարկե, այս թվերը չեն նշանակում, որ բոլոր հարաբերությունները երջանիկ են, կամ որ ժամանակակից զույգերն այլևս խնդիրներ չունեն։
Բայց դրանք առնվազն կասկածի տակ են դնում այն տարածված համոզմունքը, թե մարդիկ աստիճանաբար կորցնում են երկարատև հարաբերություններ կառուցելու կարողությունը։
Հետազոտողի կարծիքով՝ սիրո մասին խոսելիս մենք հաճախ ավելի մեծ ուշադրություն ենք դարձնում անհաջողություններին։
Բաժանումները, դավաճանությունները, հիասթափություններն ու միայնության պատմությունները շատ ավելի հեշտ են հիշվում, քան սովորական, խաղաղ ու կայուն հարաբերությունները։
Մինչդեռ մարդիկ շարունակում են սիրահարվել, ընտանիքներ կազմել, մտերմանալ և միասին հաղթահարել դժվարությունները։
Գուցե խնդիրը ոչ թե այն է, որ ժամանակակից աշխարհում սերը վերանում է, այլ այն, որ մենք սովորել ենք ավելի շատ խոսել դրա անհաջողությունների մասին։
Ի՞նչ է իրականում բացահայտել գիտնականը
Կարևոր է հասկանալ, որ այս հետազոտությունը չի ներկայացնում սիրո երեք պարտադիր փուլերից բաղկացած համընդհանուր օրենք։
Այն չի նշանակում, թե յուրաքանչյուր զույգ անպայման պետք է անցնի նույն ճանապարհով։
Պեկտոր-Լալմանն ուսումնասիրել է մարդկանց պատմությունները և փորձել հասկանալ, թե նրանք ինչպես են բացատրում իրենց սիրահարվածությունը, հարաբերությունների ընթացքում հաղթահարած դժվարություններն ու անձնական փոփոխությունները։
Այս պատմություններում էլ նա նկատել է երեք կրկնվող փուլ։
Սկզբում մարդը հանդիպում է մեկին, ում հետ ծանոթությունը բոլորովին չէր սպասում։
Հետո ստիպված է լինում հաղթահարել սեփական վախերն ու անվստահությունը, որպեսզի կարողանա իսկապես մտերմանալ։
Իսկ ավելի ուշ այդ հարաբերություններին նայում է որպես մի փորձառության, որն օգնել է իրեն փոխվել և հաղթահարել անցյալի որոշ ցավոտ հիշողություններ։
Սակայն հետազոտության ամենակարևոր միտքը նույնիսկ այս երեք փուլերը չեն։
Գիտնականը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից սիրո մասին մեր հոռետեսական պատկերացումները պարտադիր չէ, որ խանգարեն սիրահարվելուն։
Երբեմն դրանք նույնիսկ ավելի են ուժեղացնում այն զգացողությունը, որ սեփական սերն առանձնահատուկ է։
Մարդը կարող է շարունակել քննադատել ժամանակակից հարաբերությունները, բայց միաժամանակ համոզված լինել, որ իր սիրելիի հետ իրեն հաջողվել է գտնել հենց այն, ինչի գոյությանը նախկինում չէր հավատում։
Եվ գուցե սա է սիրո ամենահետաքրքիր հակասություններից մեկը։
Մենք կարող ենք չհավատալ ժամանակակից սիրուն, բայց միևնույն ժամանակ ամբողջ սրտով հավատալ մեր սեփական սիրո պատմությանը։
Հաճախ տրվող հարցեր
Աղբյուրներ և հետազոտություն
Հոդվածը պատրաստվել է Մոնրեալի համալսարանի պաշտոնական հրապարակման և սոցիոլոգ Ժյուլ Պեկտոր-Լալմանի գիտական հետազոտության հիման վրա։
Մոնրեալի համալսարան — Love in the ruins: The paradox of modern romance (9 հոկտեմբերի, 2026 թ.)։
Jules Pector-Lallemand — Pessimism and Exceptionality: A Sociological Approach to Romantic Love, Sexuality & Culture (19 օգոստոսի, 2026 թ.)։
Գրանցվիր մեր 
