Մարդու ինտելեկտը սրընթաց նվազում է. գիտնականները վարկած են առաջ քաշել, թե ինչու է դա տեղի ունենում

Նոր սենսացիոն հետազոտության արդյունքները հուշում են, որ մարդկային ինտելեկտը իր լավագույն տարիները, հավանաբար, իրոք արդեն անցյալում է թողել, գրում է Your Tango-ն։

Պարբերականը նշում է, որ այս ամենում լավ նորությունն այն է, որ դա ձեր մեղքը չէ, և դուք չեք խելագարվում. այսօր բոլորն իսկապես օրեցօր ավելի են հիմարանում։ Իսկ վատ նորությունն այն է, որ, դե, բոլորն իրոք հիմարանում են։

Հոդվածում ավելացվում է, որ կա ևս մեկ տհաճ փաստ. խոսքն ամենևին էլ մեկ առանձին հետազոտության մասին չէ, որն ընդամենը մարդկանց մտավոր ունակությունների թեթևակի անկում է արձանագրել։

Համընդհանուր անկում. ինչ են ասում թվերը

The Financial Times պարբերականի հավաքագրած տվյալները հիմնված են տարբեր գիտական կենտրոնների անցկացրած մի շարք ուսումնասիրությունների վրա, որոնցում վերլուծվել են ինտելեկտի բազմաթիվ ցուցանիշներ։

«Այդ բոլոր տվյալները խոսում են մի բանի մասին. գլխավոր պատճառը, թե ինչու է մեզ թվում, որ շուրջբոլորը բոլորը թաքուն մի քիչ ապուշ են, այն է, որ նրանք իրականում հենց այդպիսին էլ կան», – նշում է պարբերականը։

Ընդ որում, սա վերաբերում է թե՛ ամերիկացիներին, թե՛ եվրոպացիներին։

«Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ուշադրությունը երկար պահելու ունակությունը, տրամաբանական մտածողությունն ու խնդիրներ լուծելու հմտությունները կտրուկ վատթարանում են», – պարզաբանում է աղբյուրը։

Այս անկումը համատարած բնույթ ունի և հարվածում է բոլոր ոլորտներին՝ սկսած ուշադրության կենտրոնացումից ու խնդիրների լուծումից մինչև մաթեմատիկական գրագիտություն, այսինքն՝ թվերի ու մաթեմատիկական հասկացությունների հետ աշխատելու և դրանք ընկալելու ունակություն։

Ընդգծվում է, որ խնդիրը միայն «ժամանակակից երեխաներին» չի վերաբերում. Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (ՏՀԶԿ / OECD) մեծահասակների հմտությունների միջազգային գնահատման ծրագիրը ցուցանիշների անկում է գրանցել բոլոր տարիքային խմբերում։

Այդուհանդերձ, որոշ հարցերում ԱՄՆ-ում պատկերն ավելի մտահոգիչ է, քան մնացած աշխարհում։ Օրինակ՝ ՏՀԶԿ-ն պարզել է, որ այն մարդկանց թիվը, որոնք ի վիճակի չեն «մաթեմատիկական մտածողություն կիրառել պնդումների հիմնավորվածությունը վերլուծելիս ու գնահատելիս» (ինչը ենթադրում է նաև տրամաբանություն, ոչ թե զուտ թվաբանություն), աշխարհում աճել է 25 %-ով։ Իսկ ԱՄՆ-ում այդ ցուցանիշը հասնում է 35 %-ի։

Համավարա՞կն է մեղավոր, թե՞ ամեն ինչ ավելի վաղ է սկսվել

Պարբերականը նկատում է, որ համավարակը շատ հարմար արդարացում դարձավ ինտելեկտի մակարդակի անկումը բացատրելու համար, հատկապես՝ երիտասարդների շրջանում։

«Անշուշտ, այն լրջորեն խաթարեց կրթական պրոցեսը, իսկ 2020 թվականի իրադարձությունները խորը հետևանքներ թողեցին, որոնք լիովին գիտակցելու համար դեռ տարիներ պետք կգան։ Պարզապես հարցրեք ցանկացած ուսուցչի», – ասվում է հոդվածում։

Մինչդեռ թեստերը փաստում են, որ մարդկանց ինտելեկտը, ամենայն հավանականությամբ, սկսել է նվազել դեռ 2012 թվականից։ Որոշ գնահատականներով՝ այդ պահից մինչև 2018 թվականն ընկած ժամանակահատվածում անկումն ավելի մեծ է եղել, քան բուն համավարակի տարիներին կամ դրանից հետո։

Սմարթֆոնների գործոնն ու ընթերցանության ճգնաժամը

Ըստ հրապարակման՝ դպրոցն ավարտող 18-ամյա երիտասարդները դժգոհում են, որ դժվարությամբ են կենտրոնանում։ Տասնամյակներ տևած կայունությունից հետո՝ 2010-ականներին, նման խնդիր ունեցողների թիվը կտրուկ ավելացել է։

Հոդվածի հեղինակները ենթադրում են, որ պատճառը սմարթֆոնների համատարած տարածումն է։ Նշվում է, որ վերջին տարիներին, հատկապես երիտասարդների շրջանում, կտրուկ նվազել են նաև ընթերցանության ցուցանիշները։

Պարբերականը գրում է, որ բազմաթիվ փաստեր հաստատում են՝ ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառումն ու այն, թե ինչպես ենք մենք այսօր սպառում բովանդակությունը՝ հիմնականում պասիվ կերպով, խաղային ավտոմատ հիշեցնող անվերջ թերթման (սքրոլինգի) միջոցով, մեզ հաստատ լավ տեղ չի տանում։

«Կախվածություն առաջացնելուց զատ, սա կապում են ամեն ինչի հետ՝ հոգեկան առողջության վատթարացումից մինչև ամերիկացի երիտասարդների ու երեխաների շրջանում առկա անգրագիտության ուղղակի ցնցող ճգնաժամ։ Իսկ եթե սրան ավելացնենք նաև կրթության ու մանկավարժների հանդեպ մեր մշակութային, հիմա արդեն՝ նաև պետական մակարդակով դրսևորվող թշնամական վերաբերմունքը, դժվար թե այս բացասական միտումը մոտ ապագայում փոխվի», – եզրափակում է պարբերականը։