Կան անուններ, որոնք պարզապես գեղեցիկ են հնչում։ Եվ կան անուններ, որոնց հետևում այնպիսի պատմություններ են թաքնված, որ լսելիս ակամա պատկերացնում ես ուժեղ, ինքնավստահ ու արժանապատիվ տղամարդու։ Ահա հինգ հայկական տղամարդու անուն, որոնք հենց այդպիսին են։ Իսկ վերջինի հետ կապված մի լեգենդ կա, որի ավարտին, ըստ ավանդության, մեր ժողովուրդը դեռ սպասում է։
Անունը միայն անձնագրում գրված մի քանի տառ չէ։ Երբեմն դրա հետևում հազարամյակների պատմություն կա՝ հաղթանակներ ու պարտություններ, առասպելներ, հերոսներ, որոնց անունները սերնդեսերունդ փոխանցվելով հասել են մեզ։
Հավանաբար նկատել եք, որ որոշ անուններ լսելիս անմիջապես որոշակի կերպար եք պատկերացնում։ Մի անունը խիզախության հետ է ասոցացվում, մյուսը՝ առաջնորդելու կարողության, երրորդը՝ այնպիսի տղամարդու, որի կողքին քեզ ապահով ու հանգիստ ես զգում։
Իհարկե, անունը չի որոշում մարդու բնավորությունը։ Բայց անունների հետ կապված պատմություններն ու մեր պատկերացումները հաճախ առանձնահատուկ հմայք են հաղորդում դրանց։
Մենք ընտրել ենք հայկական հինգ տղամարդու անուն, որոնք առանձնանում են իրենց առնական հնչողությամբ և հարուստ պատմությամբ։ Դրանցից յուրաքանչյուրի հետևում ուժի, խիզախության կամ արժանապատվության մի յուրահատուկ պատմություն կա։
Իսկ վերջին անունը կապվում է մեր ազգային էպոսի ամենախորհրդավոր հերոսներից մեկի հետ։ Նրա պատմությունն ավարտվում է փակված դռան առջև, որը, ըստ ավանդության, մի օր դեռ պետք է բացվի։
1. Հայկ․ անուն, որի մեջ ազատության ոգի կա
Պատկերացրեք՝ ձեր առջև կանգնած է հզոր մի տիրակալ, որը պահանջում է ենթարկվել իրեն։ Կարող եք հնազանդվել, հանգիստ ապրել ու խուսափել դժվարություններից։ Բայց կարող եք նաև հրաժարվել այդ կյանքից ու պայքարել ձեր ազատության համար։
Հայկ Նահապետն ընտրեց երկրորդ ճանապարհը։
Մովսես Խորենացու փոխանցած ավանդության համաձայն՝ հայ ժողովրդի առասպելական նախահայրը հրաժարվում է ենթարկվել Բելին։ Նա հեռանում է իր ընտանիքի ու մերձավորների հետ, իսկ երբ Բելը զորքով գալիս է նրա դեմ, Հայկը դուրս է գալիս կռվի և հաղթում նրան։
Այս պատմության շնորհիվ Հայկ անունը դարեր շարունակ կապվել է ազատության, անկախության ու սեփական հողը պաշտպանելու գաղափարի հետ։
Դժվար չէ պատկերացնել, թե ինչպիսի տղամարդու է հիշեցնում այս անունը։ Մեկին, ով գիտի իր ուզածը, հեշտությամբ չի փոխում կարծիքը և չի հրաժարվում սկզբունքներից միայն այն պատճառով, որ այդպես ապրելն ավելի հարմար է։
Հայկի անվան հետ ասոցացվող տղամարդը չի ձգտում ամեն գնով բոլորին դուր գալ։ Նա կարող է լսել ուրիշների խորհուրդները, ընդունել իր սխալները, բայց կյանքի կարևոր որոշումները նախընտրում է ինքնուրույն կայացնել։
Նրա ուժը ոչ թե ուրիշներին իր կամքը պարտադրելու, այլ սեփական ընտրության համար պատասխանատվություն ստանձնելու մեջ է։
Եվ, թերևս, հենց սա է Հայկ անվան գլխավոր հմայքը։ Այն հիշեցնում է տղամարդու, որը պատրաստ է պաշտպանել իր տունը, ընտանիքն ու այն ամենը, ինչն իր համար իսկապես թանկ է։
Հայկ անունը լսելիս առաջինը հիշում ես ազատությունը։ Իսկ դրանից ավելի տղամարդկային ի՞նչ կարող է լինել։
2. Վահագն․ անուն, որի մեջ կրակ ու ամպրոպ կա
Եթե հայկական տղամարդու անուններից մեկը պետք է ընտրեինք որպես ուժի ու խիզախության խորհրդանիշ, Վահագնը հաստատ առաջին հիշվողներից կլիներ։
Միայն հիշեք, թե ինչպես էին հին հայերը պատկերացնում նրան։
Վահագնը հայոց դիցարանի ռազմի, քաջության ու հաղթանակի աստվածն էր, որին կապում էին նաև ամպրոպի և կայծակի հետ։ Նրա ծնունդը նկարագրող հնագույն երգում Վահագնը ներկայանում է հրեղեն մազերով, բոցավառ մորուքով ու արեգակնային աչքերով։ Իսկ վիշապների դեմ պայքարելու համար նրան անվանում էին Վիշապաքաղ։
Մի ամբողջ հերոսական պատմություն՝ ընդամենը մեկ անվան մեջ։
Վահագնի կերպարում ամենատպավորիչը, սակայն, միայն նրա առասպելական ուժը չէ։ Նա մարմնավորում է պայքարելու, դժվարություններից չվախենալու և հաղթանակի ձգտելու գաղափարը։
Հենց այդպիսի բնավորություն էլ կարող է մտապատկերում առաջանալ Վահագն անունը լսելիս։ Համարձակ, եռանդուն, իր նպատակին հասնելու համար պայքարող տղամարդ, որը չի սիրում երկար կանգնել նույն տեղում։
Նման տղամարդուն, իհարկե, կարող են այցելել վախն ու կասկածը։ Բայց դրանք նրան չեն ստիպում հրաժարվել իր նպատակներից։ Ընդհակառակը, ամեն հաղթահարված դժվարությունից հետո նա ավելի վստահ է դառնում իր ուժերի նկատմամբ։
Նրա կողքին հազիվ թե ձանձրանաք։ Նա սիրում է շարժում, նոր գաղափարներ ու հետաքրքիր նախաձեռնություններ։ Իսկ երբ լուրջ խնդիր է առաջանում, պատրաստ է խոսքերից անմիջապես գործի անցնել։
Վահագն անունը նաև կրքոտ բնավորության հետ է ասոցացվում։ Այդպիսի տղամարդը կարող է ամբողջ սրտով սիրել, ոգևորվել մի գաղափարով և անմնացորդ նվիրվել իրեն կարևոր թվացող գործին։
Վահագն․ անուն, որի մեջ ասես կրակ կա։ Մի կրակ, որը կարող է և՛ ջերմացնել, և՛ լուսավորել ամենամութ ճանապարհը։
3. Տիգրան․ անուն, որն առանց այդ էլ թագավորական է հնչում
Տիգրան անունը լսելիս դժվար է առաջին հերթին չհիշել Տիգրան Մեծին։
Հայոց պատմության ամենահայտնի արքաներից մեկը, որի անունը մինչ օրս հպարտությամբ են արտասանում։ Եվ զարմանալի չէ։
Մ.թ.ա. 95–55 թվականներին իշխած Տիգրան II Մեծի օրոք Մեծ Հայքի թագավորությունը հասավ իր հզորության գագաթնակետին։ Նրա տերության սահմանները տարածվեցին Հայաստանից շատ հեռու, և երկիրը դարձավ տարածաշրջանի ազդեցիկ պետություններից մեկը։
Այս պատմական ժառանգությունն էլ Տիգրան անունին առանձնահատուկ հնչողություն է տվել։ Այն ակամա կապում ենք առաջնորդության, իշխանության, մեծ նպատակների ու ինքնավստահության հետ։
Կարծես այս անունը կրող տղամարդը պետք է կյանքում անպայման ինչ-որ կարևոր բանի հասնի։
Պատկերացրեք մի մարդու, որը չի բավարարվում միայն օրվա հոգսերով։ Նա մեծ ծրագրեր ունի, ցանկանում է սեփական գործը ստեղծել, հաջողության հասնել իր մասնագիտության մեջ կամ պարզապես իր ընտանիքի համար այնպիսի ապագա կառուցել, որի մասին միշտ երազել է։
Նրա համար կարևոր է ոչ միայն նպատակը, այլև այն ճանապարհը, որով հասնում է դրան։ Նա գնահատում է մարդկանց վստահությունը, պահում է տված խոսքը և հասկանում, որ հեղինակությունը մեկ օրում չեն ձեռք բերում։
Իհարկե, առաջնորդելու համար պարտադիր չէ բարձր պաշտոն զբաղեցնել կամ շատ փող ունենալ։ Երբեմն բավական է լինել այն մարդը, ում խորհուրդն են հարցնում դժվար պահերին և ում վստահում են ամենապատասխանատու գործերը։
Այդպիսի տղամարդը կարող է նույնիսկ բավականին լռակյաց լինել։ Նա կարիք չունի ամեն առիթով ցուցադրելու իր առավելությունները. նրա փոխարեն խոսում են կատարած գործերը։
Տիգրան անունն իր հետ ասես մի հիշեցում է բերում. իսկական հեղինակությունը ոչ թե պահանջում են, այլ վաստակում։
4. Արամ․ հանգիստ ուժ, որի կողքին քեզ ապահով ես զգում
Ոչ բոլոր ուժեղ տղամարդիկ են սիրում աչքի ընկնել։ Կան մարդիկ, որոնք առանձնապես շատ չեն խոսում, չեն փորձում ամեն վեճում հաղթող դուրս գալ, բայց նրանց ներկայությունն արդեն իսկ վստահություն է ներշնչում։
Արամ անունը հենց այդպիսի տղամարդու կերպար է հիշեցնում։
Թեև այս անվան հետ մեր առաջին ասոցիացիան կարող է լինել հանգստությունն ու հավասարակշռված բնավորությունը, նրա պատմությունը բավականին մարտական է։
Մովսես Խորենացու փոխանցած ավանդության մեջ Արամ նահապետը քաջ ու հաղթանակած առաջնորդ է, որն իր արշավանքներով ընդարձակում է երկրի սահմանները։ Ավանդության համաձայն՝ հարևան ժողովուրդները հենց նրա անունով են մեր երկիրն անվանել Արմենիա։ Իհարկե, սա ավանդական բացատրություն է, ոչ թե անվան ծագման հաստատված լեզվաբանական վարկած։
Բայց վերադառնանք Արամ անվան այսօրվա ընկալմանը։
Պատկերացրեք տղամարդու, որը նույնիսկ ամենալարված իրավիճակում կարողանում է պահպանել սառնասրտությունը։ Երբ բոլորը շտապում են որոշումներ կայացնել, նա նախ փորձում է հասկանալ՝ ինչ է իրականում կատարվում։
Նա կարողանում է լսել, չի ընդհատում խոսակցին և ամեն անհամաձայնություն անձնական վիրավորանք չի համարում։ Եթե խոստում է տալիս, փորձում է անպայման կատարել այն։ Իսկ եթե վստահ չէ, որ կկարողանա, նախընտրում է դատարկ խոստումներ չտալ։
Նման մարդու հետ հարաբերություններում ամենակարևոր զգացումը վստահությունն է։ Գիտես, որ դժվար պահին կարող ես դիմել նրան, և նա չի անհետանա հենց այն ժամանակ, երբ ամենաշատն ունես նրա կարիքը։
Արամ անունը կարելի է կապել տղամարդկային ուժի հենց այս տեսակի հետ։ Հաստատակամություն՝ առանց ավելորդ համառության, ինքնավստահություն՝ առանց մեծամտության, հոգատարություն՝ առանց ցուցադրական խոսքերի։
Ի վերջո, ուժեղ լինելու համար պարտադիր չէ ամեն օր ինչ-որ մեկին հաղթել կամ ապացուցել սեփական առավելությունը։
Երբեմն տղամարդու ուժի ամենախոսուն ապացույցն այն է, որ նրա կողքին պարզապես հանգիստ ես։
5. Մհեր․ անուն, որի հետևում մի ամբողջ չավարտված լեգենդ կա
Եվ ահա հասանք մեր ցանկի ամենախորհրդավոր անվանը։
Մհեր։
Կարճ, հնչեղ ու տպավորիչ անուն, որը սերտորեն կապված է հայկական հնագույն հավատալիքների և ազգային էպոսի հետ։
Մհեր անունը կապվում է հին հայկական դիցաբանության լույսի և արդարության աստված Միհրի անվան հետ։ Սակայն հայերի համար այն առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև «Սասնա ծռեր» էպոսի շնորհիվ։ Մեր ազգային էպոսում այս անունը կրում են երկու հզոր հերոս՝ Մեծ Մհերն ու Փոքր Մհերը։
Մեծ Մհերը հայտնի է իր արտասովոր ուժով ու հերոսական սխրանքներով։ Իսկ Փոքր Մհերի պատմությունն այնքան խորհրդավոր է, որ մինչև այսօր էլ նրա անվան շուրջ բազմաթիվ ավանդություններ են պատմվում։
Հիշո՞ւմ եք, թե ինչպես է ավարտվում Փոքր Մհերի պատմությունը։
Բազմաթիվ փորձությունների ու պայքարի միջով անցնելուց հետո նա փակվում է Ագռավաքարում՝ այն ժայռի մեջ, որը հայտնի է նաև որպես Մհերի դուռ։
Ըստ էպոսի՝ Մհերն անմահ է։ Նա դեռ դուրս կգա ժայռից, բայց միայն այն ժամանակ, երբ աշխարհը փոխվի, արդարություն հաստատվի, և հողն այնքան ամուր դառնա, որ կարողանա դիմանալ նրա զորությանը։
Ահա թե ինչու Մհեր անունն այդքան առանձնահատուկ է։ Դրա հետ կապվում են ոչ միայն ուժն ու քաջությունը, այլև համբերությունը, արդարության հանդեպ հավատն ու սեփական ճակատագրին հավատարիմ մնալու կարողությունը։
Այս անունը լսելիս կարելի է պատկերացնել մի տղամարդու, որը սովոր չէ բոլորին պատմել իր խնդիրների մասին։ Նա կարող է շատ դժվարություններ տեսած լինել, բազմաթիվ հիասթափություններ ապրել, բայց շարունակել առաջ շարժվել՝ չկորցնելով իր սկզբունքները։
Նա կարող է լռել այնտեղ, որտեղ ուրիշները ժամերով կխոսեին։ Իսկ երբ գալիս է վճռական քայլի պահը, առանց ավելորդ աղմուկի անում է այն, ինչ անհրաժեշտ է։
Մհեր անունն իր մեջ նաև մի փոքր խորհրդավորություն ունի։ Դրա հետ ասոցացվող տղամարդու ներաշխարհը հեշտ չէ բացահայտել։ Նրա մտքերն ու զգացմունքները հասկանալու համար երբեմն ժամանակ է պետք, բայց հենց դա էլ կարող է նրան առանձնահատուկ գրավիչ դարձնել։
Իսկ ամենահետաքրքիրն այն է, որ Փոքր Մհերի պատմությունը, ըստ ավանդության, դեռ չի ավարտվել։
Նա շարունակում է սպասել ժայռի ներսում, մինչև գա այն օրը, երբ կրկին կկարողանա դուրս գալ աշխարհ։
Մհեր․ անուն, որի հետևում փակված դուռ կա։ Եվ ով գիտի՝ գուցե մի օր այն իսկապես բացվի։
Իսկ ո՞ր անունն է ամենաուժեղը
Հայկ, Վահագն, Տիգրան, Արամ, Մհեր։
Հինգ հայկական անուն, որոնցից յուրաքանչյուրն իր պատմությունն ու առանձնահատուկ հմայքն ունի։
Հայկը հիշեցնում է ազատությունն ու անկախությունը։ Վահագնը՝ կրակոտ բնավորությունն ու խիզախությունը։ Տիգրանի անվան հետ կապում ենք առաջնորդությունն ու մեծ նպատակները, Արամի հետ՝ վստահությունն ու ներքին հանգստությունը, իսկ Մհերի հետ՝ տոկունությունն ու արդարության հանդեպ հավատը։
Իհարկե, մարդու բնավորությունը նրա անունով չեն որոշում։ Հայկ անունով բոլոր տղամարդիկ պարտադիր չէ, որ առաջնորդներ լինեն, ինչպես և բոլոր Վահագնները մարտական բնավորություն չունեն։
Սակայն դժվար է ժխտել, որ անունների հետ կապված պատմությունները որոշակի վերաբերմունք են ձևավորում դրանց նկատմամբ։ Հատկապես երբ այդ պատմությունների հերոսները հազարամյակներ շարունակ ապրել են մեր ժողովրդի հիշողության մեջ։
Եվ գուցե հենց սա է հայկական հին անունների ամենամեծ հմայքը։ Դրանք պարզապես գեղեցիկ հնչող բառեր չեն։ Դրանցից յուրաքանչյուրի հետ մենք ժառանգում ենք նաև մեր պատմության ու մշակույթի մի փոքրիկ մասնիկը։
Իսկ հիմա հետաքրքիր է իմանալ ձեր կարծիքը։
Այս հինգ անուններից ո՞րն է ձեզ համար ամենաառնականն ու ազդեցիկը։ Գուցե դրանցից մեկը հենց ձե՞ր անունն է, կամ այն կրում է ձեզ համար առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող մեկը։
Իսկ եթե կարծում եք, որ մենք բաց ենք թողել տղամարդկային հզոր էներգետիկայով մեկ այլ հայկական անուն, անպայման գրեք մեր
ֆեյսբուքյան էջի
կամ
տելեգրամի
մեկնաբանություններում։
Տեսնենք՝ ո՞ր հայկական անունը կհիշատակվի ամենից հաճախ։
Գրանցվիր մեր 
