Որոշ մարդիկ իրենց հիանալի են զգում հստակ կանոնների, կազմակերպվածության և անընդհատ հրատապության պայմաններում։ Թեև նրանք հաճախ չափազանց նպատակասլաց են և ունեն բարձր մոտիվացիա, այս ամենը կարող է նաև հանգեցնել սթրեսի ծայրահեղ մակարդակների: Ծանոթացեք՝ սա A-տիպի անհատականությունն է:
Փորձագիտական ակնարկ. Ի դեպ, այս տիպաբանությունը ստեղծվել է դեռևս 1950-ականներին սրտաբանների կողմից՝ քրոնիկ լարվածության և սրտային հիվանդությունների միջև կապը բացահայտելու նպատակով։ Հենց սա էլ հստակ բացատրում է այս մարդկանց մշտական զգոնությունն ու շտապողականությունը։
Մյուս կողմից, B-տիպի մարդիկ նրանց ճիշտ հակապատկերն են։ Նրանք նախընտրում են «գնալ հոսանքի ուղղությամբ», հեշտությամբ են հարմարվում փոփոխություններին և կյանքում պահպանում են հանգիստ տեմպ։ Այս երկու անհատականությունները սովորաբար անհամատեղելի են՝ ինչպես ձեթն ու ջուրը։ Հանգիստ բնավորություն ունեցող B-տիպի մարդիկ հակված են պերֆեկցիոնիստական A-տիպի սովորությունները համարել չափազանց ծանրաբեռնող և երբեմն էլ՝ ուղղակի անտանելի:
Միացե՛ք մեր Telegram ալիքին
Բաց մի թողեք նոր հոդվածներն ու էքսկլյուզիվ վերլուծությունները։ Կարդացեք ամենակարևորը՝ առաջինը։
1. Ամեն առավոտ անկողինը հավաքելը
Անկողինը պարբերաբար հավաքելը A-տիպի մարդկանց համար օրը կարգուկանոնով և հաղթանակի զգացումով սկսելու պարզ միջոց է: Այն օգնում է ճիշտ տրամադրվել օրվան՝ տալով կարգապահության և վերահսկողության զգացում: Եթե հանկարծ նրանք բաց թողնեն այս գործողությունը, դա կարող է խաթարել օրվա մնացած ընթացքը՝ ստիպելով իրենց անկազմակերպ զգալ:
Հոգեբանության մեջ սա հայտնի է որպես «հիմնարար սովորություն» (keystone habit). այն ուղեղում գործարկում է արդյունավետության շղթայական ռեակցիա՝ նյարդային համակարգը նախապատրաստելով հաջորդական բարդ խնդիրների լուծմանը։
B-տիպի մարդիկ, սակայն, կարող են այս սովորությունը դիտարկել որպես լիովին անիմաստ: Ի վերջո, եթե օրվա վերջում նորից պառկելու ես նույն անկողնում, ո՞րն է ամեն առավոտ այն հավաքելու իմաստը: Այս անհատները նախընտրում են գործել ըստ իրենց զգացողությունների և ընդհանրապես չեն անհանգստանում անելիքների ցուցակից հերթական կետը ջնջելու համար:
2. Լվացքը ծալելն ու տեղավորելը անմիջապես չորանալուց հետո
A-տիպի մարդկանց համար լվացք անելն ու այն անմիջապես պահարանում տեղավորելը պարզապես ավարտված կենցաղային գործ չէ. դա տանը կարգուկանոն և մտավոր հստակություն պահպանելու կարևոր մասն է: Զամբյուղի մեջ կամ աթոռին նետված մաքուր հագուստը նման է անավարտ աշխատանքի, որը հանգիստ չի տալիս նրանց: Նրանք չեն դադարի մտածել այդ մասին այնքան ժամանակ, մինչև հագուստները չհայտնվեն իրենց ճիշտ տեղերում:
Այս վարքագիծը վառ կերպով ցուցադրում է այսպես կոչված «Զեյգարնիկի էֆեկտը»։ Ըստ դրա՝ մարդու ուղեղը անավարտ գործերն ավելի լավ և երկար է հիշում, քան ավարտվածները՝ դրանով իսկ ստեղծելով ծանր ճանաչողական բեռ A-տիպի մարդկանց համար։
Իսկ B-տիպի մարդիկ, հավանաբար, ընդհանրապես չունեն հրատապության այս զգացումը: Եթե հագուստը մաքուր է, ապա գործը կարելի է համարել «գրեթե արված», հատկապես երբ ծալելը հետաձգելը ոչ մի լուրջ հետևանք չի ունենա: Գուցե նրանք շեղվեն մեկ այլ զբաղմունքով կամ պարզապես որոշեն թողնել լվացքը այնքան ժամանակ, մինչև այն հավաքելու ցանկություն կառաջանա: Գործը մեկ շնչով ավարտելու անհրաժեշտությունը B-տիպի մարդկանց կարող է ծայրահեղություն թվալ:
3. Միայն մեկ զարթուցիչ դնելը՝ առանց հետաձգելու
A-տիպի մարդիկ առավոտյան արթնանալու համար մի քանի զարթուցիչ դնելու իմաստը չեն տեսնում: Զարթուցիչը հնչում է, և նրանք վեր են կենում. ամեն ինչ շատ պարզ է: Զարթուցիչը հետաձգելու կոճակը սեղմելը նշանակում է խախտել կարգապահությունը և ընդհատումներ ստեղծել օրվա գրաֆիկում: Նրանք օգտագործում են արթնանալու այդ նախնական ազդակը, որպեսզի հասցնեն անել այն ամենը, ինչ ծրագրված էր արևածագի հետ մեկտեղ:
Այս կերպ A-տիպը հմտորեն խուսափում է քնի իներցիայից և պահպանում է դոֆամինի ու կորտիզոլի անհրաժեշտ մակարդակը՝ արթնանալու պրոցեսը միանգամից կապելով ակտիվ գործողության հետ։
B-տիպի մարդկանց համար զարթուցիչը հետաձգելը ձախողում չէ: Դա օրվան աստիճանաբար անցնելու և մարմնի արթնացումն ավելի սահուն դարձնելու միջոց է: Միայն մեկ զարթուցիչ դնելը կարող է ավելորդ լարվածություն ստեղծել այն դեպքում, երբ մի քանի զարթուցիչները վաղ թե ուշ կկատարեն նույն խնդիրը: Անկողնում անցկացրած այդ մի քանի լրացուցիչ րոպեները կարող են բարելավել նրանց տրամադրությունը և ստիպել ավելի հանգիստ զգալ օրվա մնացած հատվածում:
4. Հեռախոսը մշտապես լիցքավորված պահելը
A-տիպի մարդիկ միշտ հետևում են, որպեսզի իրենց հեռախոսը լիցքավորված լինի: Այդպես նրանք իրենց ապահով են զգում և կարողանում են խուսափել ավելորդ խնդիրներից: Եթե նրանց անհրաժեշտ է կողմնորոշվել քարտեզով, նամակ գրել, զանգահարել կամ պարզապես ինֆորմացիա փնտրել համացանցում, ապա անջատված հեռախոսը կարող է լուրջ սթրեսի պատճառ դառնալ: Սա նաև ցույց է տալիս նրանց ավելի խորը հակումը՝ նվազագույնի հասցնել հնարավոր ռիսկերը: Սովորաբար նրանք բազմաթիվ կանխարգելիչ քայլեր են ձեռնարկում նման իրավիճակներից խուսափելու համար:
Սա փաստացի վկայում է «կանխատեսող տագնապը» զսպելու մեխանիզմի մասին. տեխնիկայի և թվային ռեսուրսների նկատմամբ հսկողությունը A-տիպի մոտ վերածվում է շրջակա միջավայրի անկանխատեսելիության նկատմամբ վերահսկողության զգացման։
Հակառակ դրան՝ B-տիպի մարդկանց երբեք չի անհանգստացնում հեռախոսի ցածր մարտկոցը: Եթե հեռախոսը տվյալ պահին աշխատում է, ուրեմն խուճապի մատնվելու կարիք չկա: Նրանք կնախընտրեն լուծել հարցը այն ժամանակ, երբ դա դառնա իրական խնդիր:
Կարդացեք նաև՝ Անհատականության նոր տեսակ՝ օտրովերտ․ Ինչով է այն տարբերվում էքստրավերտից և ինտրովերտից
5. Նախատեսվածից շուտ ներկայանալը
A-տիպի մարդկանց համար պայմանավորվածությունից բավականաչափ շուտ ներկայանալը նշանակում է խուսափել անորոշությունից ու անհանգստությունից: Հանդիպումից 10-15 րոպե շուտ տեղ հասնելը նրանց համար «անվտանգության բարձիկ» է խցանումների կամ անսպասելի ուշացումների դեմ, ինչպես նաև օգնում է մտովի նախապատրաստվել սպասվելիք իրադարձությանը: Նրանք նաև շուտ ներկայանալը դիտարկում են որպես հարգանքի նշան մյուսների նկատմամբ: Նրանք իսկապես առաջնորդվում են «շուտ ներկայանալը նշանակում է լինել ճիշտ ժամանակին» սկզբունքով:
Այս դեպքում ճշտապահությունը պարզապես էթիկայի նորմ չէ, այլ սեփական հուզական ֆոնը և նյարդային համակարգը հավասարակշռելու արդյունավետ գործիք։
B-տիպի մարդիկ հաճախ շուտ հասնելը համարում են ժամանակի անիմաստ վատնում: Նրանք չեն սիրում պարզապես նստել ու սպասել ծրագրերի մեկնարկին, և նախընտրում են ներկայանալ այն ժամանակ, երբ պատրաստ են: Վերջնաժամկետների և հստակ սահմանված ժամերի ճնշումը կարող է ծանր թվալ նրանց համար, ուստի նրանք սովորաբար գործում են առավելագույնս ճկուն:
6. Նպատակներ սահմանել անգամ հոբբիների համար
A-տիպի մարդկանց համար նույնիսկ հոբբիներն են վերածվում նվաճումների: Նրանք բնականորեն ցանկանում են իրենց զբաղմունքը բաժանել նպատակների և որոշակի փուլերի: Նրանց համար շատ դժվար է պահպանել դա որպես պարզապես անկաշկանդ հետաքրքրություն: Հենց այստեղ են վառ արտահայտվում նրանց պերֆեկցիոնիստական հակումները. նրանք սիրում են հետևել իրենց առաջընթացին և ունենալ հստակ զարգացման պլան:
Սա ժամանակակից արդյունավետության մշակույթի (hustle culture) ուղիղ արտացոլանքն է, որտեղ անգամ հանգիստն ու վերականգնումը պետք է ունենան չափելի արդյունք և հիմնված լինեն նպատակասլացության վրա:
Ըստ B-տիպի մարդկանց՝ պլանավորումը կարող է սպանել հոբբիի ողջ հաճույքը: Նրանք ցանկանում են, որ իրենց գործունեությունը կապված լինի հանգստի և նոր բացահայտումների հետ, իսկ վերջնաժամկետներ կամ ստանդարտներ սահմանելը կարող է այն վերածել քողարկված աշխատանքի:
7. Օրվա պլանավորումը րոպեների ճշտությամբ
A-տիպի մարդիկ պլանավորում են ամեն մի րոպեն՝ իրենց օրվա արդյունավետությունն ու կանխատեսելիությունը առավելագույնի հասցնելու համար: Աշխատանքի, քնի, սննդի ընդունման, երթևեկության համար հստակ սահմանված ժամանակահատվածներ նախատեսելը օգնում է նվազեցնել որոշումներ կայացնելու հոգնածությունը և ամեն ինչ պահել հսկողության տակ: Ոչինչ չի թողնվում պատահականության հույսին, ինչը նրանց ստիպում է ավելի հանգիստ լինել և զգալ, որ վերահսկում են իրավիճակը:
Ժամանակի նման բլոկավորումը (time-blocking) կտրուկ նվազեցնում է մտավոր ռեսուրսների անիմաստ սպառումը՝ ուղեղում ազատելով տարածություն բուն աշխատանքային խնդիրների լուծման համար:
Ռոպե առ րոպե արված պլանավորումը կարող է ուղղակի խեղդող լինել B-տիպի մարդկանց համար: Նրանք շատ լավ գիտեն, որ կյանքն այդպես չի ընթանում, ուստի ինչո՞ւ անիմաստ փորձել ստեղծել այդպիսի պայմաններ: Փոքրիկ խափանումները նորմալ են, ուստի ընդհանուր նպատակներ ունենալը թույլ է տալիս նրանց ազատություն տալ իրենց զգացմունքներին և այն ամենին, ինչ իրականում ցանկանում են տվյալ պահին։
Նրանք նախապատվությունը տալիս են ճանաչողական ճկունությանն ու էմոցիոնալ սպոնտանությանը։
Գրանցվիր մեր 
