Մենք զարմանալիորեն շատ ուժ ու ժամանակ ենք վատնում բաների վրա, որոնք իրականում այդքան անհանգստանալու պատճառ չեն։ Իսկ ավելորդ անհանգստություններից ազատվելու փոխարեն հաճախ ավելի ենք խորացնում դրանք։ Տարիներով մտքում պահում ենք մեզ վիրավորած խոսքերը, փորձում ենք բոլորին դուր գալ, խնդիրներ ենք փնտրում այնտեղ, որտեղ դրանք չկան, և անհանգստանում մի ապագայի համար, որը դեռ չի էլ եկել։
Սպասում ենք հարմար պահի, ուրիշների հավանությանը, երաշխիքների, որ ամեն ինչ լավ է լինելու։ Իսկ կյանքն այդ ընթացքում անցնում է իր փոքրիկ ուրախություններով, անսպասելի հանդիպումներով ու հրաշալի հնարավորություններով։ Եվ մենք հաճախ չենք էլ նկատում դրանք, որովհետև այնքան ենք խորասուզված սեփական մտքերի մեջ, որ շուրջը կատարվողը պարզապես աչքաթող ենք անում։
Գուցե հոգեկան հանգստության գաղտնիքն ամեն խնդիր լուծելու կարողությունը չէ։ Գուցե պարզապես պետք է սովորել ինքներս մեզ համար ավելորդ խնդիրներ չստեղծել։ Իսկ դրա համար երբեմն բավական է հետևել մի քանի պարզ կանոնի։
1 Հաշտվեք անցյալի հետ. որքան էլ մտովի վերադառնաք դրան, միևնույն է, ոչինչ չեք փոխի
Դուք չեք կարող վերադառնալ անցյալ ու ասել այն խոսքերը, որոնք ժամանակին չեք ասել։ Չեք կարող փոխել ձեր ընտրությունը կամ ժամանակին նկատել այն, ինչ հասկացաք միայն տարիներ անց։ Բայց կարող եք տարիներ շարունակ մտքում վերապրել արդեն ավարտված իրադարձությունները՝ նորից ու նորից մտածելով, թե ինչպես կարող էր ամեն ինչ այլ կերպ դասավորվել։
Դադարեք անցյալից այլ ավարտ սպասել։ Այո՛, գուցե սխալվել եք։ Գուցե ձեր հանդեպ անարդար են վարվել։ Եվ ամենևին էլ պարտադիր չէ այդ ամենի մեջ ինչ-որ բարձրագույն իմաստ գտնել։
Որոշ բաներ պարզապես պատահում են։ Մենք ապրում ենք այդ ամենի միջով, դասեր քաղում ու շարունակում մեր ճանապարհը։
Թույլ մի տվեք, որ երեկվա օրը խլի ձեր այսօրը։ Երեկն արդեն ունեցել է իր ժամանակը։
2 Ուրիշների կարծիքը նրանց գործն է. դուք պարտավոր չեք բոլորին դուր գալ
Դուք կարող եք աշխարհի ամենաբարի մարդը լինել, բայց միևնույն է, կգտնվի մեկը, ում դուր չեք գա։ Մեկի համար չափազանց լռակյաց կլինեք, մյուսի համար՝ շատախոս։ Ինչ-որ մեկը կդժգոհի ձեր ընտրությունից, նույնիսկ եթե այդ ընտրությունն իր հետ ոչ մի կապ չունի։
Եվ գիտե՞ք ինչ։ Դա միանգամայն նորմալ է։
Անհնար է այնպես ապրել, որ ոչ ոք ձեզ չքննադատի, ձեզնից չհիասթափվի կամ ձեր մասին սխալ կարծիք չկազմի։ Նույնիսկ եթե ամեն կերպ փորձեք բոլորի սրտով լինել, միևնույն է, ինչ-որ մեկը դժգոհելու պատճառ կգտնի։
Այնպես որ, մի սպասեք ուրիշների հավանությանը, որպեսզի սկսեք ապրել ձեր ուզած կյանքով։ Լսեք այն մարդկանց կարծիքը, որոնց վստահում եք։ Ընդունեք ձեր սխալները, երբ իսկապես սխալ եք։ Իսկ մնացածը թողեք ուրիշներին. պարտադիր չէ ամեն կարծիք սրտին մոտ ընդունել։
Դուք պարտավոր չեք բոլորի սիրելին լինել։ Ի վերջո, պաղպաղակ չեք, որ բոլորին դուր գաք։
3 Դադարեք ամեն ինչ չափազանց վերլուծել. երբեմն մարդը պարզապես չի պատասխանել ձեր հաղորդագրությանը, և վերջ
Ինչո՞ւ նա ինձ այդպես նայեց։ Ի՞նչ էր ուզում ասել։ Ինչո՞ւ ղեկավարս երեք բառի փոխարեն ընդամենը մեկով պատասխանեց։ Իսկ գուցե սովորական «լավ»-ի հետևում ինչ-որ բան կա՞։
Մեր ուղեղը սիրում է լրացնել այն բացերը, որոնց մասին տեղեկություն չունենք։ Հատկապես երբ անհանգիստ ենք։ Բավական է ինչ-որ բան անհասկանալի մնա, և մեր երևակայությունն անմիջապես սկսում է աշխատել։ Ընդ որում, չգիտես ինչու, հաճախ առաջին հերթին ամենավատ տարբերակներն ենք պատկերացնում։
Եվ ահա սովորական նամակագրությունը վերածվում է իսկական դետեկտիվ պատմության, որտեղ դուք միաժամանակ և՛ քննիչն եք, և՛ կասկածյալը, և՛ տուժողը։
Իհարկե, երբեմն մարդկանց խոսքերի հետևում իսկապես թաքնված իմաստ կա։ Բայց ամեն լռություն չի նշանակում, թե մարդը վիրավորվել է։ Ամեն հայացք դատապարտում չէ, ինչպես և ամեն անհաջող խոսակցություն չի նշանակում, թե հարաբերություններն ավարտված են։
Եթե պարզվի, որ անհանգստանալու իրական պատճառ կա, կհասցնեք համապատասխան քայլեր ձեռնարկել։ Իսկ մինչ այդ ինչո՞ւ տանջվել մի պատմության պատճառով, որը հենց դուք եք հորինել։
Ձեր ենթադրությունները մի՛ ընդունեք որպես փաստ, իսկ ուրիշի զբաղվածությունը մի՛ վերածեք անձնական ողբերգության։
4 Ձեր երջանկությունը ձեր ձեռքերում է. ոչ ոք պարտավոր չէ ձեզ երջանկացնել
Սիրելի մարդը կարող է ձեր կյանքն ավելի գեղեցիկ դարձնել։ Ընկերները կարող են աջակցել դժվար պահին, իսկ ընտանիքը՝ պարգևել ջերմություն ու ապահովության զգացում։ Բայց ոչ ոք չի կարող օր ու գիշեր պատասխանատու լինել ձեր տրամադրության համար, կռահել ձեր բոլոր ցանկություններն ու լրացնել այն դատարկությունը, որը երբեմն զգում եք ձեր ներսում։
Եթե երջանիկ լինելու համար ձեզ մշտապես անհրաժեշտ են ուրիշների ուշադրությունը, հավանությունն ու սիրո հավաստիացումները, ապա ձեր տրամադրությունն ու ինքնազգացողությունը սկսում են կախված լինել բաներից, որոնք դուք չեք կարող վերահսկել։
Ձեր զուգընկերը հոգնած է՝ ուրեմն օրը փչացած է։ Ընկերը չի զանգահարել՝ ուրեմն ոչ մեկին պետք չեք։ Ղեկավարը չի գովել՝ ուրեմն ձեր արածը ոչ մի արժեք չունի։
Բայց ինչո՞ւ պետք է ուրիշների պահվածքով որոշեք, թե որքան արժեքավոր մարդ եք։
Սովորեք հասկանալ ձեր սեփական ցանկությունները։ Գտեք զբաղմունքներ, որոնք ձեզ հաճույք են պատճառում։ Հոգ տարեք ձեր մասին և մի ամաչեք աջակցություն խնդրելուց, երբ դրա կարիքն ունեք։ Սա չի նշանակում, թե ամեն ինչ պետք է միայնակ հաղթահարեք։ Պարզապես ձեր երջանկության ու կյանքի համար դուք նույնպես պատասխանատվություն ունեք։
Սերը ջերմացնում է կյանքը, բայց այն չպետք է լինի այդ ջերմության միակ աղբյուրը։
5 Ավելի հաճախ ժպտացեք. ոչ մի սարսափելի բան չի պատահի, եթե ձեզ թույլ տաք ուրախանալ
Չգիտես ինչու, հաճախ մտածում ենք, թե ուրախանալու ժամանակը կգա այն ժամանակ, երբ ամեն ինչ լավ լինի։ Երբ խնդիրները լուծվեն, գործերն ավարտվեն, բավականաչափ գումար հավաքենք ու վերջապես կարողանանք հանգիստ շունչ քաշել։
Բայց կյանքում գրեթե երբեք չի լինում մի պահ, երբ բոլոր խնդիրները միանգամից անհետանում են։
Նույնիսկ ամենահաջող ժամանակներում անհանգստանալու մի պատճառ միշտ էլ կգտնվի։ Եվ եթե սպասենք, մինչև անհանգստանալու այլևս ոչինչ չունենանք, հնարավոր է՝ այդպես էլ չհասցնենք պարզապես վայելել կյանքը։
Այնպես որ, ժպտացեք, երբ ուզում եք։ Առանց որևէ առիթի ծաղիկներ գնեք։ Սովորական երեքշաբթի օրը միացրեք ձեր սիրելի երաժշտությունը։ Եթե ինչ-որ հիմար կատակից ծիծաղում եք, ուրեմն ծիծաղեք՝ նույնիսկ եթե դեռ տասնհինգ չավարտած գործ ունեք։
Պետք չէ անպայման ինչ-որ մեծ բան անել, կատարյալ լինել կամ բոլոր գործերն ավարտել, որպեսզի ձեզ ուրախանալու իրավունք տաք։
Աշխարհը շատ լավ կշարունակի իր ընթացքը, նույնիսկ եթե դուք դադարեք ամեն ինչի համար անհանգստանալ։ Իսկ դուք փորձեք գոնե երբեմն ապրել առանց այդ անհանգստությունների։
6 Մի՛ փորձեք ամեն ինչ վերահսկել. նույնիսկ տիեզերքը ձեր յուրաքանչյուր երեքշաբթիի համար մանրամասն ծրագիր չունի
Կարող եք ամենայն մանրամասնությամբ պլանավորել ձեր օրը, նախապես մտածել, թե ինչ եք ասելու այս կամ այն խոսակցության ժամանակ, հաշվի առնել բոլոր հնարավոր ռիսկերն ու նույնիսկ պահեստային տարբերակներ պատրաստել։ Բայց հետո հանկարծ անձրև կգա, երեխան կհիվանդանա, հանդիպումը կչեղարկվի կամ ինչ-որ մեկը պարզապես կփոխի իր որոշումը։
Եվ ի՞նչ։ Հիմա ամբողջ օրը ձախողվա՞ծ համարել։
Պլանավորելը լավ բան է։ Բայց մի բան է խելամիտ լինելն ու հնարավոր դժվարություններին պատրաստվելը, և բոլորովին այլ բան՝ ամեն մանրուք վերահսկելու փորձը։
Դուք պատասխանատու եք ձեր որոշումների, բայց ոչ ուրիշների արձագանքների համար։ Կարող եք պատրաստվել փոփոխություններին, բայց պարտադիր չէ ամեն ինչ նախապես գուշակել։ Կարող եք ծրագրեր կազմել, բայց չեք կարող կյանքից պահանջել, որ ամեն ինչ ընթանա ճիշտ այնպես, ինչպես նախատեսել եք։
Երբ ինչ-որ բան ձեր ուզածով չի ստացվում, փորձեք «Ինչո՞ւ նորից ամեն ինչ իմ ուզածով չեղավ» հարցի փոխարեն ինքներդ ձեզ հարցնել. «Ի՞նչ կարող եմ անել հիմա»։
Պլանավորեք ձեր ապագան, բայց մի փոքր տեղ թողեք նաև անակնկալների համար։ Ո՞վ գիտի, գուցե կյանքը ձեզ համար մի հետաքրքիր բան է պատրաստել։
7 Դադարեք ձեզ համեմատել ուրիշների հետ. դուք ոչ մի տեղից չեք ուշացել, պարզապես ձեր սեփական կյանքն եք ապրում
Ինչ-որ մեկը երեսուն տարեկանում արդեն բնակարան է գնել։ Մյուսը քառասունում սեփական բիզնես է հիմնել։ Մեկ ուրիշը հիսունում գտել է իր կյանքի սիրուն, փոխել մասնագիտությունն ու սկսել աշխարհով մեկ ճանապարհորդել։
Իսկ դուք նայում եք նրանց ու մտածում. «Ես կարծես հետ եմ մնացել»։
Բայց ումի՞ց եք հետ մնացել։ Ո՞վ է որոշել, թե որ տարիքում ինչի պետք է հասնեք, կամ մինչև երբ պետք է հասցնեք երջանիկ դառնալ։
Երբ մեզ համեմատում ենք ուրիշների հետ, սովորաբար մեր ամբողջ կյանքը՝ իր կասկածներով, անհաջողություններով ու հոգնածությամբ, համեմատում ենք նրանց ձեռքբերումների հետ։ Այն էլ միայն այն ձեռքբերումների, որոնք դրսից տեսանելի են։ Ու մոռանում ենք, որ յուրաքանչյուր մարդ տարբեր պայմաններում է սկսել իր ճանապարհը, տարբեր դժվարությունների միջով է անցել և իր հաջողության համար տարբեր գին է վճարել։
Գուցե այն, ինչին նախանձում եք, իրականում ձեզ բոլորովին պետք չէ։ Իսկ գուցե վաղուց ինչ-որ բան եք ցանկանում, բայց վախենում եք նույնիսկ ինքներդ ձեզ խոստովանել, որովհետև ձեր երազանքն ուրիշների ձեռքբերումների համեմատ այնքան էլ տպավորիչ չի թվում։
Ուստի «Ինչո՞ւ ես էլ նրանց նման կյանք չունեմ» հարցի փոխարեն փորձեք ինքներդ ձեզ հարցնել. «Իսկ ես ի՞նչ եմ իրականում ուզում»։
Պարտադիր չէ հասնել այն վերջնագծին, որին ձգտում են ուրիշները։ Շատ ավելի կարևոր է չկորցնել ձեր սեփական ճանապարհը։
8 Մի՛ վախեցեք սխալվելուց. երբեմն ավելի լավ է փորձ ձեռք բերել, քան ամբողջ կյանքում միայն տեսականորեն ամեն ինչ ճիշտ անել
Մենք երբեմն այնքան ենք վախենում սխալվելուց, որ նախընտրում ենք ընդհանրապես ոչինչ չձեռնարկել։
Նոր գործ չենք սկսում՝ մտածելով, թե հանկարծ չստացվի։ Աշխատանքը չենք փոխում, որովհետև վախենում ենք, որ ավելի վատ կլինի։ Մեր զգացմունքների մասին չենք խոսում, որովհետև կարող են մերժել։
Արդյունքում մենք ոչ այնքան պաշտպանում ենք մեզ հնարավոր վտանգներից, որքան պարզապես կառչում ենք սովորական դարձած կյանքից։ Բայց այն, ինչին սովոր ենք, միշտ չէ, որ հենց այն է, ինչ իրականում ուզում ենք։
Իհարկե, ամեն սխալ չէ, որ օգտակար է, և ամեն որոշում չէ, որ պետք է առանց երկար մտածելու ընդունել։ Բայց անհնար է նախապես լիովին վստահ լինել հաջողության մեջ, եթե դեռ ոչինչ չեք փորձել։
Այո՛, երբեմն կսխալվեք։ Գուցե ժամանակ կորցնեք, գումար ծախսեք, հիասթափվեք կամ հասկանաք, որ սխալ ընտրություն եք կատարել։ Բայց դրա փոխարեն ձեռք կբերեք փորձ ու գիտելիքներ, որոնք նախկինում չունեիք։
Եվ հենց այդ փորձով էլ կկարողանաք առաջ շարժվել։
Ավելի լավ է երբեմն զղջալ արածի համար, քան տարիներ շարունակ մտածել, թե ինչ կլիներ, եթե այն ժամանակ համարձակվեիք։
9 Սովորեք «ոչ» ասել. եթե ինչ-որ մեկը նեղանում է ձեր մերժումից, դա դեռ չի նշանակում, որ դուք սխալ եք վարվել
Համաձայնում եք օգնել, թեև ինքներդ էլ հազիվ եք հասցնում ձեր գործերը։ Գնում եք այնտեղ, որտեղ ընդհանրապես չեք ուզում գնալ։ Ձեզ վրա եք վերցնում ուրիշների պարտականությունները, որովհետև անհարմար եք զգում մերժել։ Իսկ հետո զայրանում եք և՛ նրանց, և՛ ինքներդ ձեզ վրա։
Ծանո՞թ է։
Մեզ մանկուց սովորեցնում են լինել բարի, հոգատար ու ուշադիր ուրիշների նկատմամբ։ Բայց շատ ավելի հազվադեպ են բացատրում, որ մեր ուժերն էլ անսահման չեն։
«Ոչ» ասելը միշտ չէ, որ եսասիրություն է։ Երբեմն դա ընդամենը անկեղծ պատասխան է. «Ժամանակ չունեմ», «Չեմ ցանկանում» կամ «Հնարավորություն չունեմ»։
Իհարկե, ձեր մտերիմները կարող են նեղանալ։ Ինչ-որ մեկը գուցե չհասկանա ձեզ։ Բայց հասուն մարդ լինելը չի նշանակում սեփական ցանկություններն ու կարիքները զոհաբերել միայն նրա համար, որ ուրիշները միշտ գոհ մնան։
Կարելի է բարի լինել և միաժամանակ անձնական սահմաններ ունենալ։ Կարելի է սիրել մարդուն, բայց չկատարել նրա բոլոր խնդրանքները։ Կարելի է օգնել ուրիշներին՝ առանց սեփական կյանքն անվերջ նրանց կարիքներին ծառայեցնելու։
Եթե բոլորի լավ լինելու համար դուք անպայման պետք է վատ զգաք, ուրեմն դա բարություն չէ։ Դա չափազանց թանկ գին է, որը վճարում եք ուրիշների հարմարավետության համար։
10 Մի՛ հետաձգեք կյանքը վաղվան. իդեալական պահը կարող է այդպես էլ չգալ, իսկ այս օրը երբեք չի կրկնվի
«Հենց նիհարեմ, գեղեցիկ հագուստ կգնեմ»։ «Հենց մի քիչ ավելի շատ վաստակեմ, կսկսեմ ճանապարհորդել»։ «Հենց երեխաները մեծանան, վերջապես ինձնով կզբաղվեմ»։ «Հենց բոլոր խնդիրներս լուծվեն, նոր կսկսեմ ինձ համար ապրել»։
Մենք զարմանալիորեն հնարամիտ ենք դառնում, երբ պետք է ինքներս մեզ համոզենք, թե ինչու մեր ուզած կյանքով պետք է ապրենք ոչ թե հիմա, այլ մի օր՝ ապագայում։
Բայց հանգամանքները հազվադեպ են իդեալական դառնում։ Մի խնդիրը լուծվում է, մյուսն է առաջանում։ Մի քիչ ազատ ժամանակ է հայտնվում, նոր պարտականություններ են ավելանում։ Իսկ մեր ցանկությունները շարունակ հետաձգելու սովորությունը ոչ մի տեղ չի կորում։
Իհարկե, պարտադիր չէ հենց հիմա ամբողջությամբ փոխել կյանքը, ազատվել աշխատանքից ու միակողմանի տոմս գնել։ Երբեմն բավական է սկսել փոքր բաներից։ Հանդիպել ընկերոջը, գրանցվել պարի դասերի, կարդալ այն գիրքը, որը վաղուց եք ուզում կարդալ, կամ պարզապես մի երեկո անցկացնել այնպես, ինչպես հենց դուք եք ցանկանում։
Պետք չէ հատուկ առիթի սպասել՝ ձեզ հաճելի մի բան անելու համար։ Պետք չէ նախ ապացուցել, որ այնքան եք աշխատել, որ արդեն հանգստանալու իրավունք ունեք։ Եվ պարտադիր չէ նախապես իմանալ, թե ուր կտանի նոր ճանապարհը, որպեսզի համարձակվեք առաջին քայլն անել։
Ձեր կյանքը սևագիր չէ, որը մի օր մաքրագրելու եք։ Դուք արդեն ապրում եք այն։ Այնպես որ, մի՛ կորցրեք ձեր կյանքը՝ անվերջ սպասելով, թե երբ եք վերջապես սկսելու ապրել։
Եվ վերջում՝ ամենակարևորը
Հոգեկան հանգստություն ունենալը չի նշանակում, թե այլևս երբեք չեք անհանգստանալու, սխալվելու, զայրանալու կամ վիրավորվելու ուրիշների խոսքերից։ Մենք սովորական մարդիկ ենք, ոչ թե փիլիսոփաներ, որոնք մի անգամ ճիշտ գիրք են կարդացել ու դրանից հետո ընդմիշտ դադարել նյարդայնանալ։
Բայց ժամանակի ընթացքում կարելի է սովորել ամեն տհաճություն մեծ աղետ չհամարել, ամեն սխալից հետո ինքներս մեզ չդատապարտել և ուրիշների կարծիքով չորոշել մեր սեփական արժեքը։
Ամեն ինչ չէ, որ արժանի է ձեր ուշադրությանը։ Պարտադիր չէ ամեն ինչին արձագանքել։ Եվ ամեն խնդիր չէ, որ պետք է հենց այդ պահին լուծել։
Երբեմն բավական է մի պահ կանգ առնել ու ինքներդ ձեզ հարցնել. «Մեկ տարի անց այս ամենն ինձ համար որևէ նշանակություն կունենա՞։ Իսկ եթե ոչ, արժե՞ դրա պատճառով փչացնել ամբողջ օրս»։
Գրանցվիր մեր 
