«Ո՞ւր է իմ Հրաշալի արքայազնը». ինչու են միայնակ կանայք սպասում իդեալական տղամարդուն

Միայնակ կնոջ կյանքում մի առանձնահատուկ բան կա՝ սպասումը։ Բայց ո՞ւմ է նա սպասում և ի՞նչ զգացումով։

Ո՞վ է «Հրաշալի արքայազնը»

Հրաշալի արքայազնի գլխավոր առանձնահատկությունն այն է, որ նա գոյություն ունի միայն մեկ կնոջ համար՝ հենց նրա։ «Հրաշալի, երևակայական կերպար, որը փոխհատուցող դեր է կատարում»,— գրում է սոցիոլոգ Ժան-Կլոդ Կոֆմանը։ Այլ կերպ ասած՝ մեր երևակայության մեջ նա լրացնում է այն ամենը, ինչ իրական կյանքում մեզ պակասում է՝ քնքշություն, ջերմություն, հոգատարություն, երբեմն նաև բարձր կարգավիճակ, հարստություն ու գեղեցկություն։ Նա կարծես բոլոր հնարավոր արժանիքների մի ամբողջ հավաքածու լինի։

Մինչև այդ բաղձալի հանդիպումը նրա ամբողջ կյանքը կարծես միայն ճանապարհ է դեպի այդ երջանիկ պահը։ Նրա անցյալում այլ կանայք կամ նախկին ամուսնություններ, իհարկե, չկան… համենայն դեպս այնքան ժամանակ, քանի դեռ նա ապրում է միայն մեր երևակայության մեջ։ Իսկ երբ երազած կերպարը հայտնվում է իրական կյանքում, պատկերը կարող է որոշ չափով փոխվել։

Երբեմն արտաքինով նա այնքան էլ տպավորիչ չի լինում, բայց կինը դեռ շարունակում է հուսալ, որ մնացած ամեն ինչ հենց այնպես է, ինչպես երազել էր։

Երբեմն այդ «արքայազնը» նույնիսկ ժամանակավոր է լինում։ Եթե սպասումը չափազանց երկար է տևում, իսկ մենակությունը դառնում է անտանելի, կինը կարող է աչք փակել տղամարդու որոշ թերությունների վրա՝ փորձելով պահպանել իր ստեղծած գեղեցիկ պատկերը։ Բայց երբ սիրո պակասի զգացումը մեղմանում է, նա սկսում է ավելի սթափ նայել հարաբերություններին։ Եվ այդ ժամանակ կարող է հիասթափությամբ մերժել տղամարդուն՝ նրան ընկալելով որպես մեկի, ով պարզապես չի արդարացրել իր վրա դրված սպասումները։

Բայց եթե կինը հավատում է մեծ ու ճակատագրական Սիրուն և պատրաստ չէ փոխզիջումների, ապա սպասված հանդիպումը նրա պատկերացմամբ պետք է լինի միակը՝ այն մեկը, որը փոխելու է ամբողջ կյանքը։

«Ես ժամանակ չեմ վատնում թեթև սիրավեպերի կամ պատահական սեքսի վրա։ Ես սպասում եմ նրան»,— ասում է 28-ամյա Անահիտը։ Նրա դեպքում դեռ ամեն ինչ հնարավոր է։ Բայց պատահում է նաև այնպես, որ այդ սպասումը տարիներ է տևում։

Մեկ այլ իրավիճակում կինն արդեն ունի իր ինքնուրույն ու ձևավորված կյանքը, և հնարավոր նոր հարաբերության միտքը նրա մեջ ոչ միայն ոգևորություն, այլև անհանգստություն է առաջացնում։

«Երբեմն նույնիսկ վախենում եմ, որ կարող եմ հանդիպել նրան,— խոստովանում է վաճառքի մենեջեր, 34-ամյա Մանեն։— Ես սիրում եմ մինչև ուշ աշխատել, հետո տուն գալ, ընկնել բարձերի մեջ, միացված հեռուստացույցի տակ քնել՝ սիրելի կատվիս գրկած։ Իսկ այն տղամարդը, որին պատկերացնում եմ երազանքներիս մեջ՝ ուժեղ ու իշխող, կհաշտվի՞ իմ այս սովորությունների հետ։ Թե՞ ես ստիպված կլինեմ ամբողջովին փոխել իմ կյանքը։ Չգիտեմ՝ պատրաստ եմ դրան, թե ոչ…»

Ինչպե՞ս է մեր պատկերացումների մեջ փոխվում Արքայազնի կերպարը

Արքայազնը միշտ չէ, որ «հրաշալի» է եղել։ Հեքիաթների հին տարբերակներում նրա մասին առաջին հերթին խոսվում էր որպես շահավետ ամուսնության թեկնածուի։ Բայց երբ սիրո և ռոմանտիկ հարաբերությունների մասին պատկերացումները փոխվեցին, Արքայազնն էլ նոր հատկանիշներ ձեռք բերեց։ Օրինակ՝ նա դարձավ գեղեցիկ։

«Մոխրոտիկի» նոր տարբերակներում հերոսուհին սիրահարվում է նրան դեռևս չիմանալով, որ նա թագավորի որդին է։ Այստեղ արդեն կարևոր են ոչ թե նրա դիրքն ու հարստությունը, այլ մարդկային հատկանիշները․ նա բարի է, համարձակ, ուշադիր և պատրաստ օգնության հասնելու։

Բայց Արքայազնի կերպարը փոխվում է նաև կախված նրանից, թե ով է նրան սպասում։

«Երիտասարդ աղջկա համար նա, որպես կանոն, հեքիաթային կերպար է, ինչը չի խանգարում նրան կարծել, թե իրական կյանքում նման տղամարդիկ բավական հաճախ են հանդիպում,— նկատում է Ժան-Կլոդ Կոֆմանը։— Նա պատկերացնում է նրան՝ տվյալ ժամանակի գեղեցկության չափանիշներին համապատասխան»։

Նրա երևակայության մեջ կարող են նույնիսկ մի քանի «արքայազներ» լինել, և, ինչպես նշում է Կոֆմանը, նրանք հաճախ նմանվում են հայտնի դերասանների կամ երգիչների։

Հասուն կանայք, որպես կանոն, արդեն ավելի քիչ ուշադրություն են դարձնում արտաքինին։ Նրանց համար ավելի կարևոր է՝ տղամարդը կարողանո՞ւմ է հասկանալ դիմացինին, հնարավո՞ր է նրա հետ հանգիստ ապրել, պատրաստ է՞ ընդունել կնոջ երեխաներին, մասնակցել նրանց դաստիարակությանը և կիսել կենցաղային հոգսերը։

Ինչո՞ւ ենք հարաբերություններում մեծ սիրո պատմություն փնտրում

Մենք դիտում ենք բազմաթիվ ֆիլմեր, գրքեր ենք կարդում, լսում ծանոթ ու անծանոթ մարդկանց պատմություններ, որոնց կենտրոնում մեծ սերն է՝ այնպիսի զգացում, որը ամբողջությամբ կլանում է հերոսներին և փոխում նրանց կյանքը։

Իսկ սեփական կյանքը մենք ոչ միայն ապրում ենք, այլ նաև անընդհատ պատմում ենք ինքներս մեզ՝ մեզ դարձնելով այդ պատմության գլխավոր հերոսը։

«Մեզանից յուրաքանչյուրը սեփական պատմության գլխավոր հերոսն է»,— ասում է նարատիվ խորհրդատու Եկատերինա Ժորնյակը։

Ուստի ամենևին զարմանալի չէ, որ շատերն ուզում են իրենց կյանքի պատմության մեջ նաև մեծ սիրո մի գեղեցիկ դրվագ ունենալ։

«Սիրո պատմություն ապրելու ցանկության մեջ երբեմն հենց պատմությունն այնքան կարևոր է, որքան սերը,— կարծում է Ժան-Կլոդ Կոֆմանը։— Մեզ համար կարևոր է նաև, որ հետագայում այն հիշվի որպես պատմություն, որը կարելի է պատմել»։

Երբեմն թվում է, թե մենք՝ գիտակցաբար կամ ոչ, մեր կյանքի իրադարձությունները փորձում ենք տեղավորել այն սյուժեների մեջ, որոնց արդեն ծանոթ ենք ֆիլմերից, գրքերից ու մշակույթից։

«Իմ առաջին սերը գրեթե ամբողջությամբ հիշեցնում էր Ռոմանի և Յուլյայի պատմությունը «Ձեզ դա անգամ չէր երազվել» ֆիլմից»,— հիշում է 45-ամյա Աննան։

«Սիրահարվել եմ բարձր կուրսում սովորող մի տղայի, որովհետև նա շատ նման է Չենինգ Թաթումին։ Հույս ունեմ՝ նա էլ նույնքան ուշադիր կլինի, որքան Թաթումի հերոսը «Յուպիտերի վերելքը» ֆիլմում»,— ասում է իրավաբանական ֆակուլտետի առաջին կուրսի ուսանողուհի Մարիամը։

Բայց երբ հարաբերությունները զարգանում են, դիմացինի մասին մեր պատկերացումներն աստիճանաբար փոխվում են։ Նա ավելի ու ավելի քիչ է նմանվում մեր երևակայած կամ կինոյում տեսած կերպարին և ավելի շատ ներկայանում որպես իրական մարդ՝ իր բնավորությամբ, սովորություններով ու թերություններով։

Իդեալական տղամարդ, թե լավ ամուսին. ո՞րն է ավելի կարևոր հարաբերությունների համար

Ժամանակի ընթացքում նույնիսկ Արքայազնի մասին երազանքը կորցնում է իր նախկին ռոմանտիկ փայլը։

«Ես ուզում եմ ունենալ հարմարավետ տուն և երեխաներ,— ասում է 32-ամյա Նարինեն։— Ես դեռ սպասում եմ իմ տղամարդուն, բայց հիմա արդեն առաջին հերթին մտածում եմ՝ կկարողանա՞ նա ինձ հետ ստեղծել այդ կյանքը»։

Ի՞նչ է լինում Մոխրոտիկի հետ այն բանից հետո, երբ նա ամուսնանում է Արքայազնի հետ։ Հեքիաթները դրա մասին սովորաբար լռում են։ Գուցե տարիներ անց նա թագուհի է դառնում։ Բայց հնարավոր է նաև, որ առօրյան ժամանակի ընթացքում մարի սիրահարվածության առաջին ուժգնությունը։

«Մենք Արամի հետ շատ սիրահարված էինք միմյանց, և թվում էր՝ այդպես շարունակվելու է հավերժ։ Բայց հիմա սկսում եմ հասկանալ, որ եթե ուզում ենք միասին մնալ, դեռ շատ բան պիտի սովորենք»,— ասում է 29-ամյա Լիլիթը՝ ամուսնության առաջին տարուց հետո։

Որոշ կանայք էլ անցնում են հակառակ ճանապարհը՝ իրականությունից վերադառնալով երազանքներին։

Ամուսնալուծությունից հետո, հիասթափվելով ընտանեկան կյանքից, որը շատ ավելի ծանր ու հոգնեցուցիչ էր, քան պատկերացնում էր, Լուսինեն խոստովանում է․ «Այլևս չեմ ուզում ամուսնացած կին լինել։ Դա ինձանից չափազանց շատ ուժ է խլում։ Ուզում եմ ավելի շատ ժամանակ հատկացնել ինձ և իմ խնամքին։ Ինձ բավական է ժամանակ առ ժամանակ տղամարդկանց հետ ռոմանտիկ հանդիպումներ ունենալը։ Այլևս չեմ փնտրում այն միակին»։

Ինքնուրույն կնոջ և Հրաշալի արքայազնի միությունը դժվար է պատկերացնել․ նրանք կարծես տարբեր աշխարհների են պատկանում։

Ժան-Կլոդ Կոֆմանի խոսքով՝ ժամանակակից ինքնուրույն կինը սովոր է «որոշել, ընտրել, կշռադատել և հաշվարկել ամեն ինչ, այդ թվում՝ իր սիրային կյանքը»։ Իսկ Արքայազնի հեքիաթային կերպարը, ընդհակառակը, կարծես առաջարկում է նրան հնազանդվել ճակատագրին, վստահել Սիրուն և չափազանց շատ հարցեր չտալ։

Այնուամենայնիվ, իրականությունն ու երազանքները միշտ սերտորեն միահյուսված են։ Եվ գուցե Հրաշալի արքայազնի մասին հեքիաթի ամենակարևոր միտքն այն է, որ սերը պատրաստի ինչ-որ բան չէ։ Այն կարող է լինել երկու մարդու համատեղ ստեղծած հարաբերությունը։

«Երկար ժամանակ կարծում էի, որ պարզապես պետք է գտնեմ իմ պատրաստի Արքայազնին, իսկ հետո ինձ կմնա միայն արժանանալ նրա սիրուն,— հիշում է 33-ամյա Վարդուհին։— Դրա արդյունքում մի քանի հարաբերություն ունեցա, որոնք ավարտվեցին հիասթափությամբ ու ցավոտ բաժանումներով։ Կես տարի առաջ ծանոթացա Միքայելի հետ… Նա հաստատ Արքայազն չէ, բայց ինձ թվում է՝ մենք օգնում ենք միմյանց դառնալ այնպիսի մարդիկ, որոնք իսկապես կարողանում են սիրել»։