Նա ձեզ ցավ է պատճառել։ Դուք ասել եք, որ վիրավորված եք։ Գուցե նա նույնիսկ ներողություն է խնդրել։ Բայց երբ անմիջապես չեք ժպտացել ու նախկինի պես չեք շփվել նրա հետ, պարզվել է՝ հիմա ինքն է նեղացած:
«Ես արդեն ներողություն եմ խնդրել, էլ ի՞նչ ես ուզում»։
«Դու ուղղակի սիրում ես հին պատմությունները հիշեցնել»։
«Քեզ հետ անհնար է․ ոչինչ չես մոռանում»։
Եվ մինչ կհասցնեք բացատրել՝ ինչ եք զգում, խոսակցությունն արդեն ուրիշ ընթացք է ստանում։ Հիմա քննարկում եք նրա վիրավորված լինելը։ Դուք դեռ չգիտեք՝ ինչպես նորից վստահել նրան, իսկ նա արդեն ձեզ մեղադրում է դաժանության ու հիշաչարության մեջ։
Ստացվում է՝ ձեզ վիրավորել են, բայց վերջում դուք պիտի հանգստացնեք ու մխիթարեք ձեզ վիրավորողին։
«Կներես» ասելով՝ ամեն ինչ չի ավարտվում
Պատկերացրեք՝ մտերիմ մարդն ուրիշների ներկայությամբ պատմել է մի գաղտնիք, որը նրան էիք վստահել։ Երբ մենակ եք մնում, ասում եք, որ նրա արածը ձեզ ցավ է պատճառել։ Նա պատասխանում է․ «Լավ, սխալ եմ արել, կներես»։
Դուք ընդունում եք ներողությունը, բայց հաջորդ օրը նրա հետ արդեն նախկինի պես անկաշկանդ չեք խոսում։ Անձնական որևէ բան պատմելուց առաջ մտածում եք՝ արժե՞ արդյոք։ Դեռ զգուշանում եք։
Եվ հենց այստեղ նա կարող է բարկանալ․ «Բա էլ ինչո՞ւ ներողություն խնդրեցի, եթե շարունակելու էիր այսպես պահել քեզ»։
Նա կարծես համոզված է՝ եթե ներողություն է խնդրել, դուք այլևս նեղացած լինելու պատճառ չունեք։ Մինչդեռ ներողությունն ընդունելն ու կրկին վստահելը նույնը չեն։ Կարող եք լսել նրան, գնահատել զղջումը, բայց դեռ պատրաստ չլինել ձեր գաղտնիքները վստահելու։ Դրա համար ժամանակ է պետք։ Պետք է նաև տեսնեք, որ նա հասկացել է իր սխալը և այն չի կրկնելու։
Մարդն ինքն է որոշում՝ երբ ներողություն խնդրել։ Բայց չի կարող ձեր փոխարեն որոշել՝ երբ պիտի մոռանաք վիրավորանքը։
Ինչպե՞ս է մեղավորը դառնում զոհ
Այս իրավիճակն ուսումնասիրել են նաև հոգեբանները։ Personality and Social Psychology Bulletin գիտական հանդեսում հրապարակված հետազոտության հեղինակները չորս ուսումնասիրությունների ընթացքում պարզել են՝ երբ մարդը ներողություն է խնդրում, բայց դիմացինը չի ներում, նա կարող է արդեն իրեն զոհ համարել։
Հետազոտողները երկու հնարավոր բացատրություն են տալիս։ Նախ՝ չի արդարանում նրա սպասումը․ «Ներողություն եմ խնդրել, ուրեմն պիտի ներեն»։ Բացի դրանից, նա զգում է, որ այլևս միայն իրենից կախված չէ՝ ինչ կլինի հետո։
Մինչ այդ գուցե նա առանձնապես հաշվի չէր առնում ձեր զգացմունքները։ Ասում կամ անում էր այն, ինչ ուզում էր՝ վստահ լինելով, որ վաղ թե ուշ կհաշտվեք։ Հիմա արդեն դուք եք որոշում՝ շարունակե՞լ շփումը, որոշ ժամանակ հեռավորությո՞ւն պահել, թե՞ ընդհանրապես հեռանալ։
Նրան կարող է վախեցնել այն միտքը, որ այս անգամ ամեն ինչ նախկինի պես չի լինելու։ Այդ զգացումն ընդունելու փոխարեն նա սկսում է ձեզ մեղադրել․ «Ես իմ քայլն արեցի, իսկ նա դեռ շարունակում է ինձ պատժել»։
Այդ պահից խոսակցությունը կարող է ամբողջությամբ փոխվել։
Երբ ձեր արձագանքն ավելի մեծ խնդիր է դառնում, քան նրա արածը
Սկզբում խոսում էիք նրա ստի մասին։ Հետո սկսեցիք քննարկել, թե ինչու եք այդքան կասկածամիտ։
Սկզբում ասում էիք, որ նրա խոսքերը ձեզ վիրավորել են։ Հետո ստիպված եղաք բացատրել, որ չափազանց զգայուն չեք։
Սկզբում փորձում էիք ասել՝ ինչու եք հեռավորություն պահում։ Վերջում արդեն նրան համոզում էիք, որ դիտմամբ չեք ուզում ցավեցնել։
Այս ամենը պարտադիր չէ ուղեկցվի գոռոցով կամ մեղադրանքներով։ Երբեմն բավական է ցուցադրաբար լռելը, ծանր հոգոց հանելը կամ ծանոթ արտահայտությունը․ «Դե լավ, ես միշտ ամենավատն եմ»։ Դուք էլ ակամա սկսում եք նրան հանգստացնել․ «Չէ՛, ես դա չէի ասում։ Դու վատ մարդ չես»։
Ձեր ասելիքը մնում է կիսատ։ Փոխանակ նա լսի, թե իր արածն ինչպես է ազդել ձեզ վրա, դուք եք փորձում այնպես անել, որ նա իրեն վատ չզգա։
Եթե ամեն անգամ ձեր վիրավորանքի մասին խոսելիս վերջում ստիպված եք լինում նրան մխիթարել, ձեր ապրումներն այդպես էլ մնում են չքննարկված։
Ամեն նեղացած մարդ չէ, որ փորձում է ձեզ կառավարել
Մարդը կարող է անկեղծ զղջալ և միաժամանակ ծանր տանել ձեր սառնությունը։ Կարող է ամաչել, վախենալ ձեզ կորցնելուց կամ պարզապես չիմանալ՝ ինչպես ուղղել իր արածը։ Այդ զգացմունքներից դեռ չի հետևում, որ նա փորձում է ձեզ մեղավոր դարձնել։
Շատ ավելի խոսուն է այն, թե նա ինչպես է վարվում հետո։
Կարողանո՞ւմ է մինչև վերջ լսել ձեզ, թե՞ ամեն խոսքից հետո արդարանում է։ Հասկանո՞ւմ է, որ հենց իր արածից հետո եք սկսել զգուշանալ։ Փորձո՞ւմ է գործով վերադարձնել ձեր վստահությունը, թե՞ միայն պահանջում է՝ «մոռացի՛ր արդեն»։
«Ինձ համար դժվար է, որ դու դեռ չես վստահում ինձ» ասելը հասկանալի է։
Իսկ «Եթե դեռ չես վստահում, ուրեմն խնդիրը քո մեջ է» ասելով՝ մարդն արդեն ձեզ է մեղադրում իր արարքի հետևանքների համար։
Ինչ ասել, երբ պահանջում են արագ ներել
Այսպիսի խոսակցությունների ժամանակ երկար բացատրությունները հաճախ նոր վեճի պատճառ են դառնում։ Դուք փորձում եք պատմել՝ որքան եք վիրավորվել, իսկ դիմացինը սկսում է վիճարկել ամեն մանրուք․ «Ես այդպես չեմ ասել», «Դու սխալ ես հասկացել», «Դա այդքան լուրջ բան չէր»։
Երբեմն ավելի լավ է կարճ ու հստակ ասել՝ ինչ եք զգում և ինչի եք այս պահին պատրաստ։
«Ես լսել եմ քո ներողությունը։ Բայց դեռ չեմ կարող նախկինի պես շփվել քեզ հետ»։
Կամ՝
«Ինձ համար կարևոր է, որ զղջում ես։ Բայց ինձ ժամանակ է պետք»։
Իսկ եթե նորից սկսում եք քննարկել միայն նրա նեղացած լինելը, կարող եք ասել․
«Քեզ էլ կլսեմ։ Բայց նախ թույլ տուր՝ ավարտեմ ասելիքս»։
Այս խոսքերից հետո գուցե անմիջապես չհաշտվեք։ Բայց գոնե կկարողանաք ասել այն, ինչ ձեզ համար կարևոր է՝ առանց խոսքը կիսատ թողնելու միայն այն պատճառով, որ դիմացինին տհաճ է դա լսելը։
Անկեղծ զղջացողը հասկանում է, որ ձեզ ժամանակ է պետք
Հեշտ է ներողություն խնդրել, երբ համոզված ես, որ քեզ անմիջապես կներեն, կգրկեն ու կասեն՝ ոչինչ չի պատահել։ Շատ ավելի դժվար է ընդունել, որ ինչ-որ բան իսկապես վնասել ես, և մեկ խոսակցությամբ այն վերականգնել չի ստացվի։
Անկեղծ զղջացող մարդը նույնպես կարող է տխրել, որ հեռացել եք իրենից։ Բայց նա փորձում է հասկանալ ձեզ։ Ընդունում է, որ դուք էլ իրավունք ունեք որոշելու՝ ուզո՞ւմ եք շարունակել այդ հարաբերությունը և ի՞նչ պայմաններով։
Դուք կարող եք գնահատել նրա ներողությունը, բայց դեռ չվստահել։ Կարող եք ցանկանալ հաշտվել, բայց այսօր դրան պատրաստ չլինել։ Կարող եք նաև որոշել, որ այլևս չեք ուզում նախկինի պես մտերիմ լինել։
«Կներես» լսելուց հետո պարտավոր չեք անմիջապես ասել՝ «ոչինչ, անցավ»։ Հատկապես, եթե ձեզ համար դեռ չի անցել։
Հաճախ տրվող հարցեր
Ինչո՞ւ է մեղավորը դառնում զոհ ու սկսում մեղադրել վիրավորված մարդուն։
Երբեմն նա սպասում է, որ ներողությունից հետո իրեն անմիջապես կներեն։ Երբ դա տեղի չի ունենում, կարող է ձեր մերժումը համարել անարդարություն և արդեն իրեն վիրավորված զգալ։ Սա հնարավոր բացատրություններից է, ոչ բոլոր դեպքերի համար ընդհանուր կանոն։
Ներողությունն ընդունելը նշանակո՞ւմ է անմիջապես կրկին վստահել։
Ոչ։ Կարող եք ընդունել ներողությունը, բայց դեռ զգուշանալ։ Վստահությունը վերականգնելու համար ժամանակ է պետք և հնարավորություն՝ տեսնելու, որ մարդը փոխել է իր վարքը։
Ի՞նչ ասել, եթե պահանջում են արագ ներել։
Կարող եք ասել․ «Ես լսել եմ քո ներողությունը, բայց ինձ ժամանակ է պետք»։ Այդպես ընդունում եք դիմացինի խոսքը՝ միաժամանակ հստակ ասելով, որ դեռ պատրաստ չեք նախկինի պես շփվելու։
Գիտական աղբյուր՝ Michael Thai, Michael Wenzel, Tyler G. Okimoto. Turning Tables: Offenders Feel Like “Victims” When Victims Withhold Forgiveness. Personality and Social Psychology Bulletin. DOI: 10.1177/01461672211062401։
Գրանցվիր մեր 
