Մենք նրան ճանաչում ենք որպես աշխարհի մեծագույն ծովանկարիչ։ Բայց քչերը գիտեն, որ Հովհաննես Այվազովսկին ուներ մի բնավորություն, որի դիմաց խոնարհվում էին անգամ թագավորները։
Չմոռանաք բաժանորդագրվել մեր Telegram ալիքին:
Սա պատմություն է ոչ թե նկարչության, այլ ազգային արժանապատվության մասին։ Պատմություն այն մասին, թե ինչպես մի ծերունի հայ կարողացավ առանց զենքի՝ ընդամենը մեկ արարքով, ապտակել ամբողջ Օսմանյան կայսրությանը։
Փառք՝ արյունոտ ձեռքերից
Մինչ այս դեպքերը, Այվազովսկին Օսմանյան կայսրությունում ընդունված և սիրված էր։ Սուլթանները պաշտում էին նրա արվեստը։ Նա բազմիցս այցելել էր Կոստանդնուպոլիս, նկարել Բոսֆորը և պալատական պատվերներ կատարել։
Հիացած սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ը (այն նույն «Արյունոտ սուլթանը») նրան շնորհել էր Թուրքիայի բարձրագույն պարգևները՝ ադամանդակուռ շքանշաններ, որոնց արժեքը հասնում էր աստղաբաշխական թվերի: Դա մեծագույն պատիվ էր, որին արժանանում էին միայն ընտրյալները։
Հանճարի զայրույթը
Բայց եկավ 1895 թվականը։ Սկսվեցին Համիդյան ջարդերը։ Թուրքական յաթաղանը սկսեց հնձել հարյուր հազարավոր հայերի կյանքեր։
Երբ լուրը հասավ Ղրիմ՝ Թեոդոսիա, 78-ամյա Այվազովսկին ցնցվեց։ Նա չէր կարող վերցնել զենք և գնալ կռվելու, բայց նա ուներ մի զենք, որն ավելի հզոր էր՝ իր հեղինակությունը։
«Ես ամաչում եմ, որ իմ կրծքին կրել եմ մի մարդու տված նշանները, ով արյան մեջ խեղդեց իմ ժողովրդին», — ասում էր նկարիչը։
Արարք, որին նայում էր ողջ քաղաքը
Զայրացած Այվազովսկին տուն վերադառնալուն պես բացեց իր պահարանը, հանեց թուրքական թանկարժեք, ադամանդներով զարդարված շքանշանները։
Նա չուղարկեց դրանք փոստով։ Նա արեց մի բան, որը ցնցեց բոլորին։ Նկարիչը կանչեց իր շանը և մի այնպիսի բան արեց այդ թանկարժեք մետաղների հետ, որ Թեոդոսիայի բնակիչները ապշած դուրս էին եկել փողոց՝ հետևելու նկարչի քայլերին: Նա քայլում էր հպարտ, իսկ նրա կողքով քայլող շունը դարձել էր այդ օրվա ամենաուշագրավ «հերոսը»:
Հասնելով ծովափ՝ Այվազովսկին նստեց նավակ, հեռացավ ափից և կատարեց վերջին գործողությունը, որն ընդմիշտ մնաց պատմության մեջ:
Կարդացեք նաև՝ Թե ինչպես Զորավար Անդրանիկը հրաժարվեց դառնալ թուրքական խորհրդարանի անդամ
Ապտակ՝ առանց ձեռք տալու
Սակայն սա դեռ վերջը չէր։ Հաջորդ օրը Այվազովսկին ներխուժեց ռուսական հյուպատոսարան և թուրքական հյուպատոսին հանձնեց մի նամակ՝ ուղղված սուլթանին։ Նամակում գրված էր.
«Ես ծովը նետեցի ձեր տված բոլոր շքանշանները։ Այդ մետաղները ինձ այլևս պետք չեն։ Ասե՛ք ձեր արյունոտ տիրոջը, որ եթե ուզում է, կարող է նույնն անել իմ նկարների հետ՝ նետել դրանք ծովը, ես չեմ նեղանա…»
Այս արարքը դարձավ լեգենդ։ Այվազովսկին ապացուցեց, որ հանճարը մեծ է ոչ միայն իր վրձնով, այլև իր ոգով։
Կիսվեք այս պատմությամբ, թող աշխարհը ճանաչի իրական հային:
Գրանցվիր մեր 
