Ամերիկացի նյարդաբան Հովարդ Թաքերը, որը ճանաչվել էր պատմության ամենատարեց տղամարդ բժիշկը, մահվանից կարճ ժամանակ առաջ՝ 103 տարեկանում, կիսվել էր երկար և երջանիկ կյանքի իր գլխավոր սկզբունքներով։ Նրա պատմությունը, ինչպես նաև հիվանդներին ուղղված խորհուրդները, ընտանիքի թույլտվությամբ հրապարակել էր CNBC Make It-ը։
Միացե՛ք մեր Telegram ալիքին
Բաց մի թողեք նոր հոդվածներն ու էքսկլյուզիվ վերլուծությունները։ Կարդացեք ամենակարևորը՝ առաջինը։
Թաքերը պատմել էր, որ ավելի քան 75 տարի աշխատել է որպես նյարդաբան։ Նա շարունակել է բժշկական պրակտիկան մինչև 2022 թվականը, երբ հիվանդանոցը, որտեղ աշխատում էր, փակվել է։
«Հիմա, երբ 103 տարեկան եմ, և Գինեսի ռեկորդների գիրքն ինձ ճանաչել է պատմության ամենատարեց բժիշկը, մարդիկ հաճախ հարցնում են՝ ինչպես եմ կարողանում մնալ երջանիկ, սթափ մտածել և գոհ լինել կյանքից», — գրել էր նա։
Նրա խոսքով՝ այդ հարցին մեկ պատասխան տալ հնարավոր չէ։ Լավ գեները և բախտը, իհարկե, իրենց դերն ունեն։ Բայց երկար տարիների ընթացքում նա հասկացել էր, որ կան մի քանի սկզբունքներ, որոնք ոչ պակաս կարևոր են։
Թաքերն այդ սկզբունքներն անվանում էր երկար և հագեցած կյանքի երեք անխախտ կանոններ։ Դրանք, ըստ նրա, բարդ չեն, և գրեթե յուրաքանչյուր մարդ կարող է հետևել դրանց։
Կարճ պատասխան․ ինչ էր խորհուրդ տալիս 103-ամյա բժիշկը
Հովարդ Թաքերի գլխավոր միտքը պարզ էր․ երկար ու երջանիկ կյանքը միայն ճիշտ սնվելու կամ մարզվելու մասին չէ։ Նրա կարծիքով՝ մարդը պետք է պահի միտքը ակտիվ, չապրի ատելությամբ և սովորի վայելել կյանքը չափի մեջ։ Հենց այս երեք սկզբունքներն էին, ըստ նրա, օգնում մարդուն ոչ միայն երկար ապրել, այլև չկորցնել կյանքի հանդեպ հետաքրքրությունը։
1. Պահեք միտքը ակտիվ
Թաքերը հաճախ ասում էր՝ ուղեղը շատ բանով նման է մարմնի մկաններին։ Եթե այն չօգտագործես, ժամանակի ընթացքում թուլանում է։
«Իմ աշխատանքն ինձ ստիպում էր մտածել, սովորել և հետաքրքիր խնդիրներ լուծել։ Երբ բժշկական կարիերայիս մի փուլն ավարտվեց, ես գտա առաջ շարժվելու մեկ այլ ձև․ սկսեցի զբաղվել բժշկա-իրավական խորհրդատվությամբ և սովորեցի օգտվել սոցիալական ցանցերից։ Ես կանգ առնելու պատճառ չեմ փնտրում», — հիշում էր նա։
Թաքերը վաթսունն անց էր, երբ ընդունվեց իրավաբանական դպրոց՝ երեկոյան բաժին։ Այդ ընթացքում նա շարունակում էր ամբողջ օրով աշխատել որպես բժիշկ։ Իսկ 67 տարեկանում հաջողությամբ հանձնեց փաստաբանական քննությունը։ Նրա համար կարևոր էր ոչ միայն աշխատել, այլև անընդհատ սովորել։
Թաքերի օրինակը միայն այն մասին չէ, որ մարդը կարող է ծեր տարիքում էլ աշխատել։ Այստեղ ավելի խոր միտք կա․ մարդը երկար է պահպանում ներքին աշխուժությունը, երբ շարունակում է հետաքրքրվել կյանքով, սովորել նոր բաներ, լուծել խնդիրներ և զգալ, որ դեռ կապ ունի աշխարհի հետ։
«Աշխատանքը պարտադիր չէ, որ լինի պաշտոնական հաստիք կամ կարիերա։ Դա կարող է լինել կամավորություն, ընթերցանություն, նոր հմտության յուրացում, երաժշտություն, ակումբի մասնակցություն կամ ցանկացած զբաղմունք, որը ակտիվ է պահում ձեր ուղեղը», — բացատրում էր նա։
Նրա խոսքով՝ իր կյանքի ընթացքում շատ է տեսել մարդկանց, որոնք սկսել են արագ մարել հենց այն ժամանակ, երբ դադարել են շփվել աշխարհի հետ և այլևս չեն ունեցել մտավոր զբաղվածություն։
«Իմ կարծիքով՝ մտավոր ակտիվությունը պահպանելը լավագույն բաներից մեկն է, որ կարող եք անել ինքներդ ձեզ համար»։
2. Ձեր մեջ ատելություն մի պահեք
Բժիշկը պատմում էր, որ երբ մարդիկ իրեն հարցնում էին երկարակեցության մասին, շատերը սպասում էին լսել սննդակարգի կամ ֆիզիկական վարժությունների որևէ գաղտնիք։ Դրանք, իհարկե, կարևոր են։ Բայց, ըստ Թաքերի, նույնքան կարևոր է նաև այն, թե մարդն ինչպես է վերաբերվում կյանքին։
«Ես շատ երկար կյանք եմ ապրել։ Ինչպես բոլորը, ես էլ եմ հանդիպել հիասթափությունների, կորուստների և անարդարության։ Բայց երբեք չեմ կարծել, թե իմաստ ունի ատելություն պահել իմ մեջ», — գրել էր նա։
Թաքերը համոզված էր, որ զայրույթն ու վիրավորանքը մարդուց էներգիա են խլում։ Դրանք հյուծում են ոչ միայն հոգեպես, այլև ֆիզիկապես։ Նրա խոսքով՝ այդ ամենից ավելի շատ տուժում է ոչ թե նա, ում դեմ ուղղված է զայրույթը, այլ հենց այն մարդը, ով պահում է այն իր ներսում։
Նա հիշեցնում էր, որ զայրույթը կարող է բարձրացնել արյան ճնշումը, ավելացնել սթրեսային հորմոնների մակարդակը և ժամանակի ընթացքում մեծացնել սրտային հիվանդությունների ռիսկը։
Թաքերի համար սա պարզապես բարոյական խորհուրդ չէր։ Նա ատելությունից հրաժարվելը համարում էր առողջության, ներքին խաղաղության և կյանքի որակի հարց։ Երկար ապրելը միայն տարիների քանակը չէ։ Կարևոր է նաև, թե ինչ հոգեվիճակով ես անցնում այդ տարիները։
«Ես միշտ մտածել եմ, որ շատ ավելի առողջ է առաջ գնալը, մարդկանց հանդեպ հետաքրքրությունը չկորցնելը և էներգիան այն բաների վրա ուղղելը, որոնք կյանքին իմաստ են տալիս»։
3. Վայելեք ամեն ինչ՝ չափի մեջ
Թաքերի կարծիքով՝ երկար ապրելու համար պարտադիր չէ հրաժարվել կյանքի բոլոր հաճույքներից։
«Ես սիրում եմ մարտինի։ Սիրում եմ լավ սթեյք։ Կինս՝ Սյուն, որի հետ միասին ապրել ենք 68 տարի, հրաշալի է պատրաստում, և մենք միշտ լավ ենք սնվել։ Բայց մենք նաև հավատում ենք հավասարակշռությանը․ շատ աղցաններ, բանջարեղեն և չափավորություն ամեն ինչում», — ասում էր նա։
Բժիշկը կարծում էր, որ հենց չափավորությունն է հնարավորություն տալիս երկար ժամանակ վայելել կյանքը՝ առանց իրեն վնասելու։
«Նույնը վերաբերում է կյանքի շատ այլ կողմերին։ Ցանկացած բանի ավելցուկը կարող է ձեզ հյուծել։ Բայց պակասը՝ նույնպես»։
Այս մոտեցման մեջ կարևոր նրբություն կա։ Թաքերը չէր քարոզում խիստ արգելքներ, ծայրահեղ սահմանափակումներ կամ անթերի ռեժիմ։ Նրա ասածը շատ ավելի մարդկային էր․ ապրել հավասարակշռված, չզրկել քեզ ուրախություններից, բայց նաև թույլ չտալ, որ հաճույքը վերածվի ինքնաքայքայման։
Կարդացեք նաև՝ Իրատեսակա՞ն է ապրել մինչև 100 տարեկան։ Ներկայացնում ենք երկարակեցության 4 գաղտնիքները
Ով էր Հովարդ Թաքերը
Հովարդ Թաքերը նյարդաբան էր Քլիվլենդից՝ Օհայո նահանգից։ 103 տարեկանում Գինեսի ռեկորդների գիրքը նրան ճանաչել էր պատմության ամենատարեց տղամարդ բժիշկը։
Նա բժշկությամբ զբաղվել է տասնամյակներ շարունակ՝ սկսած 1940-ականներից։ Նույնիսկ շատ պատկառելի տարիքում Թաքերը շարունակում էր մնալ մասնագիտական միջավայրում։ Համավարակի ժամանակ նա սովորեցնում էր ինտերն բժիշկներին, բուժում էր հիվանդներին բժշկական կենտրոնում, ինչպես նաև դասավանդում էր իրավաբանության ուսանողներին համալսարանում։
Թաքերը աշխատել է St Vincent Charity Medical Center-ում, դասավանդել է Case Western Reserve University-ում, զբաղվել է նյարդաբանությամբ University Hospitals-ում և եղել է Hillcrest Hospital-ի նյարդաբանության բաժնի ղեկավար։
Նա նաև դարձել է What’s Next? վավերագրական ֆիլմի հերոսը։ Ֆիլմի պրոդյուսերը նրա թոռը՝ Օսթին Թաքերն էր, իսկ ռեժիսորն ու պրոդյուսերը՝ Թեյլոր Թալյանիետին։
Հովարդ Թաքերը մահացել է 2025 թվականի դեկտեմբերի 22-ին։
Ինչն է այս պատմության իրական դասը
Հովարդ Թաքերի խորհուրդները կարելի է ամփոփել մեկ պարզ մտքով․ երկար կյանքը միայն մարմնի առողջության մասին չէ։ Այն նաև մտքի ակտիվության, ներքին թեթևության և չափավոր հաճույքների մասին է։
Նա հավատում էր, որ մարդը պետք է շարունակի սովորել, չապրի վիրավորանքով և չզրկի իրեն կյանքի պարզ ուրախություններից։ Հենց այս երեք բաների մեջ էր նա տեսնում ոչ միայն երկարակեցության, այլև լիարժեք ապրելու գաղտնիքը։
Հաճախ տրվող հարցեր
Ո՞վ էր Հովարդ Թաքերը
Հովարդ Թաքերը ամերիկացի նյարդաբան էր Օհայո նահանգի Քլիվլենդ քաղաքից։ Նա ճանաչվել էր պատմության ամենատարեց տղամարդ բժիշկը և շարունակել էր ակտիվ մասնագիտական կյանքը շատ պատկառելի տարիքում։
Որո՞նք էին նրա երկար կյանքի 3 գլխավոր կանոնները
Նրա երեք գլխավոր կանոններն էին՝ պահել միտքը ակտիվ, ատելություն չպահել ներսում և վայելել կյանքի հաճույքները չափի մեջ։
Ի՞նչ էր նա ասում մտավոր ակտիվության մասին
Թաքերը կարծում էր, որ ուղեղը պետք է մշտապես աշխատի։ Նրա խոսքով՝ սովորելը, ընթերցանությունը, նոր հմտություններ ձեռք բերելը, աշխատանքը կամ կամավորությունը օգնում են մարդուն չկորցնել կապը կյանքի հետ։
Ինչո՞ւ էր նա կարևորում ատելությունից ազատվելը
Նա համոզված էր, որ զայրույթն ու վիրավորանքը խլում են մարդու էներգիան, հյուծում են նրան և կարող են վնասել առողջությանը։ Թաքերի համար ներքին խաղաղությունը երկար և որակյալ կյանքի կարևոր պայմաններից էր։
Ի՞նչ էր նշանակում «ամեն ինչ՝ չափի մեջ» սկզբունքը
Թաքերը չէր առաջարկում հրաժարվել հաճույքներից։ Նա կարծում էր, որ կյանքը պետք է վայելել, բայց առանց ծայրահեղությունների։ Նրա համար չափավորությունը այն ճանապարհն էր, որը թույլ է տալիս երկարաժամկետ պահել թե՛ առողջությունը, թե՛ կյանքի հաճույքը։
“`
Գրանցվիր մեր 
