Վիճակագրությունը բացահայտել է կանանց և տղամարդկանց գեղեցկության տարբերությունը

Կանանց և տղամարդկանց գեղեցկության տարբերությունը ուսումնասիրած նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ կանանց դեմքերը սովորաբար ավելի գրավիչ են գնահատվում, քան տղամարդկանցը՝ անկախ մարդկանց մշակութային միջավայրից, տարիքից կամ սեռական կողմնորոշումից։ Այս մասին վկայում է Current Opinion in Psychology ամսագրում հրապարակված ուսումնասիրությունը։ Միաժամանակ գիտնականները տղամարդկանց գեղեցկության հետ կապված մի անսպասելի օրինաչափություն են նկատել։

Կանանց և տղամարդկանց գեղեցկության տարբերությունը՝ թվերով

Հետազոտողները վերլուծել են հսկայական քանակությամբ տվյալներ՝ 52 հետազոտություն 76 երկրից, 17 000 դեմք և դրանց տրված 1,5 միլիոն գնահատական։ Պարզվել է, որ կանանց դեմքերի գրավչության գնահատականները բաշխվում են սովորական՝ զանգակաձև կորի սկզբունքով։

Տղամարդկանց դեպքում պատկերը մի փոքր այլ է։ Նրանց գրավչության բաշխման կորը նույնպես զանգակաձև է, սակայն ավելի շատ շեղված է դեպի ցածր գնահատականները և ունի նկատելիորեն երկար «աջ պոչ»։ Ավելի պարզ ասած՝ տղամարդկանց դեմքերը միջինում ավելի քիչ գրավիչ են գնահատվում, բայց նրանց մոտ 10%-ն առանձնանում է շատ բարձր գնահատականներով և ընկալվում որպես բացառիկ գրավիչ։

Ավելին, հետազոտության մեջ ներառված աշխատանքներից մեկի համաձայն՝ միջին վիճակագրական կնոջ դեմքն ավելի գրավիչ է ընկալվում, քան տղամարդկանց դեմքերի մոտ երկու երրորդը։

Ի՞նչ է գրավչության գենդերային տարբերությունը

Այս երևույթը՝ «գրավչության գենդերային տարբերությունը» (Gender Attractiveness Gap, GAP), նման մեծ ընտրանքի վրա առաջին անգամ ուսումնասիրել է Մաքս Պլանկի էմպիրիկ գեղագիտության ինստիտուտի հոգեբան Օյգեն Վասիլիվիցկին (Eugen Wassiliwizky)։

«Հուսով եմ՝ իմ հետազոտությունից հետո ուշադրությունը «ո՞վ է ավելի գրավիչ» հարցից կտեղափոխվի դեպի մեկ այլ հարց՝ «ինչո՞ւ է մարդու միտքը գեղեցկությունը հենց այսպես գնահատում»», — ասել է նա։

Գեղեցկության մշակութային պարադոքսը

Այս արդյունքները կարող են բացատրել նաև այն, ինչ հետազոտության մեջ անվանում են մշակութային պարադոքս։ Տղամարդկանց գեղեցկությունը փառաբանվել է հազարավոր տարիներ՝ սկսած դասական քանդակագործությունից մինչև ժամանակակից փոփ մշակույթ։ Մինչդեռ գրավչության միջին գնահատականներով տղամարդիկ զիջում են կանանց։

Հետազոտության հեղինակի կարծիքով՝ դրա պատճառներից մեկը կարող է լինել այն, որ մշակույթում առավել հաճախ ներկայացվել ու փառաբանվել են հատկապես բացառիկ գրավիչ տղամարդիկ։ Այսինքն՝ նման կերպարները կարող են ներկայացնել տղամարդկանց ամենագրավիչ փոքր խմբին, այլ ոչ թե միջին տղամարդու արտաքին տեսքը։

Արդյո՞ք գրավիչ համարելը նշանակում է սեռական հետաքրքրություն

Ուսումնասիրությունը նաև հարցականի տակ է դնում այն, թե գիտնականներն ինչպես են մեկնաբանում մարդկանց գրավչության գնահատականները։ Դրանք հաճախ դիտարկվում են որպես զուգընկեր ընտրելու նախասիրությունների, սեռական ձգողականության կամ այսպես կոչված «զուգընկերային արժեքի» ցուցանիշ։ Վերջինս ցույց է տալիս, թե մարդը որքան ցանկալի է ընկալվում որպես հնարավոր զուգընկեր։

Սակայն GAP-ը միայն հնարավոր զուգընկերների գնահատման ժամանակ չի նկատվում։ Հատկանշական է, որ տարբերությունն առավել արտահայտված է նույնիսկ այն ժամանակ, երբ հետերոսեքսուալ կանայք գնահատում են այլ կանանց դեմքերը։

Սա հիմք է տալիս ենթադրելու, որ մարդու արտաքին գրավչությունը գնահատելիս մենք առաջնորդվում ենք ոչ միայն սեռական հետաքրքրությամբ։ Այդ գնահատականների հիմքում կարող է լինել գեղեցկության մասին շատ ավելի լայն ընկալում։

«Այս արդյունքները կասկածի տակ են դնում տարածված այն պատկերացումը, թե մեկին գրավիչ համարելը պարտադիր արտահայտում է սեռական կամ ռոմանտիկ հետաքրքրություն։ Ըստ ամենայնի, գրավչության մեր ընկալումը միայն սեռական ձգողականությամբ չի ձևավորվում։

Առնվազն որոշ չափով մարդու արտաքինի գնահատականը կարող է ձևավորվել շատ ավելի լայն սոցիալական պատկերացումների ազդեցությամբ։ Դրանց թվում են, օրինակ, տվյալ մշակույթում ընդունված գեղեցկության իդեալները, ինչպես նաև այն հատկանիշները, որոնք տվյալ պահին կապվում են հասարակության կողմից ընդունված լինելու կամ որևէ առավելություն ունենալու հետ», — նշել է գրեթե քսան տարվա կլինիկական փորձ ունեցող հոգեթերապևտ Էլլի Սփոթս-Դե Լազերը։

Ինչպե՞ս է արտաքին գրավչությունը կապված անվտանգության զգացման հետ

Նրա խոսքով՝ իր երկարամյա աշխատանքի ընթացքում բազմիցս նկատել է, որ մարդիկ գրավիչ արտաքինը կապում են նաև անվտանգության զգացման հետ։ Շատերը կարծում են, որ որոշակի արտաքին ունենալը կարող է օգնել կյանքում ավելի հեշտ գտնել սեփական տեղը, արժանանալ ուրիշների հավանությանը կամ խուսափել քննադատությունից։ Իսկ սոցիալական ցանցերն այսօր այդ պատկերացումն ավելի են ուժեղացնում։

Վասիլիվիցկին հույս ունի, որ իր հետազոտությունը հետագայում կօգնի փոխել մարդկանց գրավչության ուսումնասիրման մոտեցումը։