Արհեստական բանականության 12 մոդելի խնդրել են ասել, թե որն է մարդկության մասին իրենց ամենավիճահարույց կարծիքը։ Պարզվել է, որ դրանց մեծ մասը գրեթե նույն կերպ է մտածում․ մարդիկ հաճախ նախընտրում են արժանանալ ուրիշների հավանությանը, նույնիսկ եթե դրա համար ստիպված են անտեսել ճշմարտությունը։ Այս մասին գրում է Tom’s Guide-ը։
Փորձն անցկացրել է ModelCompare նախագիծը։ Դրան մասնակցել են ChatGPT-ն, Claude-ը, Gemini-ն և արհեստական բանականության այլ մոդելներ։ Նրանցից յուրաքանչյուրին երեք անգամ տվել են նույն հարցը՝ խնդրելով հայտնել իրենց տեսակետը։
Ի՞նչ են պատասխանել արհեստական բանականության մոդելները
Ընդհանուր առմամբ ստացվել է 35 պատասխան, որոնցից 29-ում կրկնվել է նույն միտքը․ մարդիկ հաճախ ճշմարտությունից ու սեփական սկզբունքներից ավելի բարձր են դասում շրջապատի կողմից ընդունված լինելու ցանկությունը, ուրիշների հավանությունը կամ սեփական արարքներն արդարացնելու ձգտումը։
Ավելին՝ յոթ մոդել բոլոր երեք պատասխաններում էլ, թեկուզ տարբեր բառերով, արտահայտել է այդ նույն միտքը։
Որոշ մոդելներ բավական կտրուկ են արտահայտվել։
Grok-ի կարծիքով՝ մարդիկ ավելի շուտ կնախընտրեն բոլորի հետ միասին սխալվել, քան միայնակ ճիշտ լինել։
Google-ի Gemini-ն ենթադրել է, որ մարդիկ հաճախ իրենց խելքն օգտագործում են ոչ թե ճշմարտությունը գտնելու, այլ արդեն կայացրած որոշումներն արդարացնելու համար։ Ընդ որում, այդ որոշումները շատ դեպքերում կայացվում են բնազդաբար, իսկ հիմնավորումները հորինվում են հետո։
DeepSeek-ը նշել է, որ մարդիկ հակված են պաշտպանելու իրենց վաղուց ձևավորված համոզմունքները՝ դրանք կասկածի տակ դնելու և քննադատաբար վերանայելու փոխարեն։
Kimi-ն էլ կարծիք է հայտնել, որ մարդիկ իրենց համոզմունքների մեծ մասը պարզապես վերցնում են շրջապատից, բայց միևնույն ժամանակ համոզված են, թե այդ ամենին հանգել են սեփական դատողությունների շնորհիվ։
Claude-ը նաև բոլորովին այլ կարծիք է հայտնել
Սակայն ոչ բոլոր պատասխաններն էին մարդկանց նկատմամբ այդքան քննադատական։
Claude-ն իր պատասխաններից մեկում նշել է, որ մարդիկ իրականում կարող են շատ ավելի բարի ու ազնիվ լինել, քան իրենք են կարծում։
Օրինակ՝ բոլորովին անծանոթ մարդիկ երբեմն պատրաստ են օգնելու միմյանց՝ առանց որևէ փոխհատուցում ակնկալելու։ Եվ դա տեղի է ունենում, թեև մարդկային բնույթի մասին հաճախ հակառակն ենք լսում։
Այնուամենայնիվ, մյուս երկու պատասխաններում Claude-ը նույնպես համակարծիք է եղել մյուս մոդելների հետ և քննադատաբար է արտահայտվել մարդկանց վարքագծի մասին։
Իսկ որքանո՞վ կարելի է վստահել այս պատասխաններին
ModelCompare նախագծի կազմակերպիչները շեշտում են, որ փորձի արդյունքներից պետք չէ շտապ եզրակացություններ անել։
Այն, որ տարբեր մոդելներ գրեթե նույն կարծիքն են հայտնել, դեռ չի նշանակում, թե արհեստական բանականությունն ունի սեփական համոզմունքներ կամ կարողանում է անաչառ գնահատել մարդու հոգեբանությունը։
Չէ՞ որ մոդելների պատասխանները մեծապես կախված են այն տվյալներից, որոնցով դրանք ուսուցանվել են, ինչպես նաև հարցերի ձևակերպումներից։ Հետևաբար, նույնիսկ եթե մի քանի մոդել նույն բանն են ասում, դա դեռ չի նշանակում, որ նրանք անպայման ճիշտ են։
Այդուհանդերձ, փորձը մտածելու տեղիք է տալիս։
Որքանո՞վ ենք մենք իսկապես ինքնուրույն որոշումներ կայացնում։ Եվ որքա՞ն հաճախ ենք առաջնորդվում ոչ թե սեփական համոզմունքներով, այլ շրջապատին դուր գալու կամ նրա կողմից ընդունված լինելու ցանկությամբ։
Գուցե երբեմն մեծամասնության կարծիքին համաձայնելը մեզ համար իսկապես ավելի կարևոր է դառնում, քան հասկանալը, թե իրականում ինչն է ճիշտ, գրում է Tom’s Guide-ը։
ԼՐԱՑՈՒՑԻՉ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆ
Ինչո՞ւ ենք հաճախ հավատում նրան, ինչին ուզում ենք հավատալ
Հոգեբանության մեջ կա մի երևույթ, որը կոչվում է հաստատման կողմնակալություն (confirmation bias)։
Դրա էությունը բավական պարզ է․ մենք հակված ենք ավելի հեշտ ընդունելու այն տեղեկությունները, որոնք համապատասխանում են մեր համոզմունքներին։ Իսկ երբ հանդիպում ենք հակառակն ապացուցող փաստերի, հաճախ փորձում ենք դրանք հերքել, թերագնահատել կամ պարզապես անտեսել։
Սա է պատճառներից մեկը, որ մարդիկ երբեմն շարունակում են պնդել իրենց տեսակետը, նույնիսկ երբ դրա սխալ լինելու մասին բավականաչափ փաստեր կան։
Սակայն կարևոր է նաև հասկանալ, որ ModelCompare-ի փորձը գիտական ապացույց չէ այն բանի, թե մարդիկ միշտ ճշմարտությունից գերադասում են ուրիշների հավանությունը։
Փորձի ընթացքում ստացված 35 պատասխաններից 29-ում նման միտք հանդիպելը ցույց է տալիս միայն, թե ինչպես են տվյալ մոդելներն արձագանքել կոնկրետ հարցին։ Դա դեռ ոչինչ չի ասում այն մասին, թե մարդկանց որ մասն է իրական կյանքում այդպես վարվում։
Tom’s Guide
Գրանցվիր մեր 
