Գիտությունն ասում է՝ երջանկությունը կարելի է «գնել»․ երբեմն՝ ընդամենը 30 դոլարով

Գիտնականները վաղուց են նկատել՝ մեր տրամադրության վրա ազդում են ոչ միայն մեծ իրադարձությունները, այլև ամենօրյա շատ փոքր բաները։ Լույսը, քունը, հեռախոսի օգտագործման ձևը, սենյակի հարմարավետությունը, առավոտը սկսելու եղանակը… Այս ամենը միասին կարող է փոխել մարդու օրվա որակը։

Բարեկեցության հոգեբանության ոլորտի հետազոտություններն ու «Երջանկության համաշխարհային զեկույցի» տվյալները ցույց են տալիս մի կարևոր բան․ փողը ինքնին մարդուն երջանիկ չի դարձնում։ Բայց այն, թե ինչպես ենք մենք ծախսում այդ փողը, իսկապես կարող է ազդել մեր ինքնազգացողության վրա։

Եթե գումարը ծախսվում է ոչ թե հերթական անիմաստ գնումի, այլ քնի, հանգստության, լույսի, սթրեսի նվազեցման կամ հոգեկան առողջության պահպանման համար, արդյունքը կարող է շատ ավելի զգալի լինել, քան թվում է առաջին հայացքից։

Այլ կերպ ասած՝ խոսքը երջանկությունը գնելու մասին չէ։ Խոսքը այն փոքր պայմանների մասին է, որոնք օգնում են մեզ ավելի լավ զգալ մեր սեփական կյանքի մեջ։

1. Լույսը կարող է նվազեցնել «ձմեռային թախիծը»

Ձմռանը արևի պակասը շատերի վրա ավելի ուժեղ է ազդում, քան թվում է։ Մութ առավոտները, կարճ օրերը և բնական լույսի պակասը կարող են նվազեցնել էներգիան, վատացնել քունը և ծանրացնել տրամադրությունը։

Որոշ մարդկանց մոտ սա կապվում է սեզոնային աֆեկտիվ խանգարման հետ։ Դա վիճակ է, երբ տարվա մութ ամիսները ազդում են ոչ միայն տրամադրության, այլև ընդհանուր կենսունակության վրա։

Հենց այս պատճառով էլ վերջին տարիներին լայնորեն խոսվում է լուսաթերապիայի մասին։ Դրա սկզբունքը բավական պարզ է․ մարդը առավոտյան որոշ ժամանակ անցկացնում է հատուկ պայծառ լույսի մոտ, որը նմանակում է բնական ցերեկային լույսը։

Սովորաբար նշվում են հետևյալ պայմանները․

• պայծառ լամպեր՝ մինչև 10 000 լյուքս հզորությամբ,
• առավոտյան մոտ 20–30 րոպե օգտագործում,
• քնի կարգավորում և ընկճվածության որոշ ախտանիշների թուլացում։

Կա նաև ավելի մատչելի տարբերակ՝ «արևածագ» նմանակող զարթուցիչներ։ Դրանք չեն արթնացնում կտրուկ ձայնով, այլ աստիճանաբար ուժեղացող լույսով ստեղծում են առավոտյան լուսավորության զգացողություն։ Նման սարքերի գինը հաճախ սկսվում է մոտ 30 դոլարից։

Այստեղ կարևոր է հասկանալ մի բան․ լույսը չի աշխատում որպես հրաշք դեղամիջոց։ Այն պարզապես օգնում է ուղեղին ավելի ճիշտ հասկանալ՝ երբ է արթնանալու ժամանակը, իսկ երբ՝ հանգստանալու։ Մութ սենյակում, հեռախոսի էկրանի լույսով ու բարձր զարթուցիչով սկսվող առավոտը շատերի համար արդեն փոքր սթրես է։ Իսկ մեղմ, աստիճանաբար ուժեղացող լույսը կարող է օրը սկսել ավելի հանգիստ ռիթմով։

Կարևոր է․ լուսաթերապիան հատկապես զգուշությամբ պետք է կիրառեն աչքերի հիվանդություններ ունեցող կամ լույսի նկատմամբ զգայունություն առաջացնող դեղեր օգտագործող մարդիկ։ Այդ դեպքում ճիշտ է նախ խորհրդակցել մասնագետի հետ։

2. Քիչ սոցիալական ցանցեր՝ ավելի շատ ներքին հանգստություն

Հետազոտությունների ամենահետաքրքիր եզրակացություններից մեկն այն է, որ սոցիալական ցանցերում անցկացրած ժամանակի նվազեցումը կարող է զգալիորեն լավացնել մարդու հոգեկան վիճակը։

Որոշ փորձերում մասնակիցները սահմանափակել են սոցիալական ցանցերի օգտագործումը՝ հասցնելով այն օրական մոտ 2 ժամի։ Արդյունքները բավական խոսուն են եղել․

• դեպրեսիվ ախտանիշները նվազել են մոտ 40%-ով,
• բարեկեցության զգացումը բարձրացել է մոտ 21%-ով,
• սթրեսը նվազել է մոտ 22%-ով,
• քնի որակը բարելավվել է մոտ 35%-ով։

Առաջին հայացքից կարող է թվալ՝ սա ընդամենը կամքի ուժի հարց է։ Պարզապես քիչ մտիր սոցիալական ցանցեր, և վերջ։ Բայց իրականում ամեն ինչ այդքան հեշտ չէ։

Սոցիալական հարթակները ստեղծված են այնպես, որ մարդը անընդհատ սպասի հաջորդ ազդակին՝ նոր ծանուցում, նոր մեկնաբանություն, նոր տեսանյութ, նոր վեճ, նոր համեմատություն ուրիշների կյանքի հետ։ Եվ որքան շատ է մարդը մնում այդ հոսքի մեջ, այնքան ավելի դժվար է լինում հանգիստ մնալ։

Այդ պատճառով սոցիալական ցանցերից քիչ օգտվելը միայն ժամանակ խնայելու միջոց չէ։ Դա նաև հոգեկան տարածք ազատելու ձև է։ Երբ մարդը տասնյակ անգամներ չի ստուգում հեռախոսը, ուղեղը սկսում է քիչ ապրել սպասման, համեմատության և լարվածության վիճակում։

Այս հարցում կարող են օգնել նաև հատուկ հավելվածներ ու բլոկավորիչներ։ Դրանց մի մասը անվճար է, իսկ վճարովի տարբերակները կարող են արժենալ տարեկան մոտ 30–100 դոլար։ Այս դեպքում գումարը ծախսվում է ոչ թե «երջանկության», այլ սահմանների վրա։ Իսկ թվային աշխարհում սահմաններ ունենալը երբեմն նույնքան կարևոր է, որքան լավ քունը։

3. Քունը տրամադրության գլխավոր «ուժեղացուցիչն» է

Քնի որակը անմիջականորեն կապված է մարդու տրամադրության հետ։ Երբ մենք վատ ենք քնում, դա միայն հոգնածության խնդիր չէ։ Քնի պակասը կարող է մարդուն դարձնել ավելի գրգռված, անհանգիստ, կասկածամիտ և ծանր մտքերի նկատմամբ ավելի խոցելի։

Վատ քնած մարդը նույն իրավիճակը հաճախ ընկալում է ավելի սուր։ Փոքր խնդիրը կարող է թվալ մեծ, սովորական խոսքը՝ վիրավորական, իսկ սովորական դժվարությունը՝ անլուծելի։

Լավ քունը հակառակ ազդեցությունն ունի։ Այն մարդուն տալիս է ներքին պաշար։ Երբ մարմինը հանգստացած է, ուղեղն էլ ավելի հեշտ է տարբերում իրական խնդիրը չափազանցված վախից։ Այդ վիճակում մարդը ավելի հազվադեպ է ընկնում սթրեսային մտածողության մեջ և ավելի հաճախ է զգում կայուն դրական տրամադրություն։

Հենց այստեղ է երևում փոքր գնումների իրական արժեքը։ Դրանք կարող են օգնել ոչ թե անմիջապես երջանիկ դառնալ, այլ վերականգնել այն հիմքը, որի վրա ընդհանրապես հնարավոր է լավ զգալ։

4. Փոքր գնումներ, որոնք կարող են մեծ ազդեցություն ունենալ

Մասնագետները նշում են մի քանի պարզ ներդրում, որոնք կարող են բարելավել ամենօրյա հարմարավետությունը․

• մթեցնող վարագույրներ՝ մոտ 30 դոլար,
• օդափոխիչ կամ սպիտակ աղմուկի սարք՝ մոտ 35–200 դոլար,
• լուսաթերապիայի լամպ՝ մոտ 70 դոլարից սկսած,
• ավելի որակյալ ներքնակ՝ մոտ 600 դոլարից սկսած։

Առաջին հայացքից սա կարող է թվալ սովորական գնումների ցանկ։ Բայց դրանց հիմքում նույն գաղափարն է՝ նվազեցնել այն մանր գրգռիչները, որոնք ամեն օր աննկատ ազդում են մարդու վրա։

Մթեցնող վարագույրները օգնում են ավելի խորը քնել։ Սպիտակ աղմուկը կարող է մեղմացնել փողոցի, հարևանների կամ տան ձայները։ Լուսային սարքը կարող է առավոտը դարձնել ավելի բնական ու մեղմ։ Իսկ լավ ներքնակը կարող է նվազեցնել մարմնի լարվածությունը, որը հաճախ ամբողջ օրվա ընթացքում ազդում է տրամադրության վրա՝ առանց մարդը դա գիտակցելու։

Այս ամենի մեջ ամենակարևորը ոչ թե ապրանքի գինն է, այլ նպատակը։ Եթե գնումը օգնում է լավ քնել, քիչ նյարդայնանալ, ավելի հանգիստ արթնանալ կամ ավելի քիչ կախված լինել հեռախոսից, այն կարող է դառնալ ոչ թե հերթական ծախս, այլ ներդրում սեփական վիճակի մեջ։

Կարելի՞ է իրականում երջանկությունը գնել

Ուղիղ իմաստով՝ ոչ։ Երջանկությունը չի վաճառվում ո՛չ 30, ո՛չ 300, ո՛չ էլ 3000 դոլարով։

Բայց կարելի է գնել ավելի լավ քնի պայմաններ։ Կարելի է գնել ավելի մեղմ առավոտ։ Կարելի է նվազեցնել թվային աղմուկը։ Կարելի է սենյակը դարձնել մի փոքր ավելի հանգիստ, իսկ օրը՝ մի փոքր ավելի կառավարելի։

Եվ երբ այս փոքր փոփոխությունները կուտակվում են, փոխվում է նաև մարդու ընդհանուր ինքնազգացողությունը։

Գիտության հիմնական ուղերձը հենց սա է․ երջանկությունը հաճախ ոչ թե մեկ մեծ իրադարձության արդյունք է, այլ փոքր որոշումների շղթա։ Երբ մարդը լավ է քնում, ավելի քիչ է ընկնում սոցիալական ցանցերի լարված հոսքի մեջ, առավոտը սկսում է լույսով, ոչ թե սթրեսով, և իր միջավայրը դարձնում է մի փոքր ավելի հարմար, կյանքն էլ սկսում է զգացվել ուրիշ կերպ։

Այդ իմաստով 30 դոլարը երջանկության գինը չէ։ Դա պարզապես հիշեցում է, որ երբեմն ավելի լավ զգալու համար պետք չէ ամբողջ կյանքը փոխել։ Բավական է սկսել այն փոքր բաներից, որոնք ամեն օր աննկատ ձևավորում են մեր տրամադրությունը։