Վարկանիշ. աշխարհի հնագույն պետությունները

Գոյություն չունի աշխարհի ամենահին երկիրը որոշելու միասնական միջոց։ Պատմաբաններն անընդհատ բանավիճում են այս թեմայով։ Ստորև ներկայացված է աշխարհի հնագույն պետությունների առավել արժանահավատ վարկանիշներից մեկը։

Մարդկության պատմության ընթացքում պետությունների սահմանները մշտապես փոխվել են, միմյանց հաջորդել են նաև քաղաքական ռեժիմները։ Այդ պատճառով բարդ է սահմանել ընդհանուր չափանիշներ, որոնք կօգնեն որոշել գոյություն ունեցող երկրներից հնագույնները։ Այս ցանկում հայտնվել են այն երկրները, որոնք ունեն իրենց տարածքներում պետականության կամ զարգացած քաղաքակրթությունների հաստատված պատմություն։

Եգիպտոս

Վարկածներից մեկի համաձայն՝ աշխարհի հնագույն պետությունը Եգիպտոսն է։ Երկրի հիմնադրման տարեթիվը երբեմն նշում են մ.թ.ա. 3150 թվականը։ Ենթադրվում է, որ հենց այդ ժամանակ է սկսել կառավարել Նարմերը՝ Եգիպտոսի առաջին դինաստիայի առաջին արքան։

Իրան

Հնագույն պետություններից մեկը հաճախ համարում են Իրանը։ Նրա տարածքում մ.թ.ա. մոտ 2600 թվականին հիմնադրել են հնագույն Էլամի թագավորությունը։ Դրա մայրաքաղաքն էր Շոշը (Սուզա)։ Այդ վայրում գտնվող հնագիտական համալիրն այսօր ճանաչված է որպես Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ։

Հնդկաստան

Այսօր աշխարհի ամենախիտ բնակեցված երկիրը՝ Հնդկաստանը, նույնպես համարվում է հնագույն քաղաքակրթություններից մեկը։ Ինդոսի հովտի զարգացած քաղաքակրթությունը (Հարապպայի քաղաքակրթություն) գոյություն է ունեցել Հնդկական ենթամայրցամաքում մ.թ.ա. մոտավորապես 2600-ից 1500 թվականներին։ Այս շրջանում այնտեղ ակտիվորեն զարգանում էին արհեստներն ու գյուղատնտեսությունը, իրականացվում էր օգտակար հանածոների արդյունահանում և ծովային առևտուր, ձևավորվում ու ստանդարտացվում էր կառավարման համակարգը։

Հայաստան

Հայ պատմիչ Մովսես Խորենացու «Հայոց պատմություն» աշխատության համաձայն՝ Հայաստանը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 2492 թվականին։ Տևական ժամանակ ժամանակակից պատմաբանները չունեին այս վաղ թվագրությունը հաստատող ապացույցներ։ Սակայն Nature ամսագրում հրապարակված հետազոտության հեղինակները հայտնաբերել են գենետիկական տվյալներ, որոնք վկայում են մ.թ.ա. մոտ 3000-ից 2000 թվականներն ընկած ժամանակահատվածում հայկական պոպուլյացիայի ձևավորման մասին։ Հեղինակները նշել են, որ այս տարեթվերը մասամբ համընկնում են Խորենացու բերած տարեթվի հետ։

Միջագետք

Միջագետքը ժամանակին գտնվել է ժամանակակից Իրաքի տարածքում։ Պետության տարիքը գնահատելու համար օգտագործվող տարեթվերից մեկը մ.թ.ա. 2334 թվականն է։ Այս տարեթվին է բաժին ընկնում Սարգոն Աքքադացու կառավարման սկիզբը։

Չինաստան

Չինական պետականության հաշվարկի մեկնարկային կետերից մեկը համարվում է մ.թ.ա. 1600 թվականը՝ պեղումներով հաստատված առաջին դինաստիայի կառավարման սկիզբը։ Շան դինաստիան վերահսկում էր ժամանակակից Չինաստանի հյուսիսարևելյան հատվածը, ներառյալ Հեբեյ և Հենան նահանգների շրջանները։ Ավելի վաղ գոյություն ունեցած Սյա դինաստիայի գոյությունը հնագետները դեռևս չեն հաստատել։

Կարդացեք նաև՝ Հայաստանում հայտնաբերված աշխարհի 8 հնագույն արտեֆակտները

Հունաստան

Ժամանակակից Հունաստանի տարածքում առաջին պետական կազմավորումները ի հայտ են եկել դեռևս միկենյան քաղաքակրթության շրջանում, որը ձևավորվել է մ.թ.ա. մոտ 1600 թվականից։ Այն բաղկացած էր մի քանի թագավորություններից, որոնց թվում էին Թեբեն և Աթենքը։

Մեքսիկա

Ժամանակակից Մեքսիկայի պատմության ակունքները հասնում են մինչև օլմեկների քաղաքակրթության առաջացումը մ.թ.ա. մոտ 1200 թվականին։ Ենթադրվում է, որ հենց օլմեկներն են ստեղծել Ամերիկայում գրային վաղ համակարգերից մեկը, ինչպես նաև եղել են զարգացած առևտրային ցանցի մի մասը։ Նրանք ազդեցություն են ունեցել մայաների և ացտեկների մշակույթների վրա, որոնք ավելի ուշ գերիշխում էին այս տարածաշրջանում։

Այլ հնագույն պետություններ

Հնագույն պետությունների շարքին հաճախ դասում են նաև Վիետնամը, Վրաստանը, Ճապոնիան և վաղ կորեական պետությունները (Կոգուրյո, Պեկչե, Սիլլա), ինչպես նաև Սան Մարինոն։ Ի դեպ, Սան Մարինոն՝ գաճաճ պետությունը Ապենինյան թերակղզում, համարվում է աշխարհի ամենահին հանրապետությունը։