Մարդկային հոգեբանության մեջ գոյություն ունի մի պարադոքս, որը դժվար է ռացիոնալ կերպով ընկալել, սակայն անհնար է անտեսել սեփական փորձով․ որքան համառորեն ենք փորձում ինչ-որ բան պահել, վերահսկել կամ ճնշել, այնքան ավելի խորն է այն արմատավորվում մեր կյանքում։ Կառլ Յունգն առաջիններից էր, ով հստակ նկարագրեց այս մեխանիզմը՝ կապելով այն ոչ թե «կամքի ուժի», այլ հոգեկանի կառուցվածքի և անգիտակցականի դինամիկայի հետ։
Յունգն ասում էր. «Այն, ինչին դիմադրում ես, պահպանվում է։ Այն, ինչ ընդունում ես, անհետանում է»։
Այս միտքը պասիվության կամ գործելուց հրաժարվելու մասին չէ։ Այն վերաբերում է նրան, թե ինչպես ենք մենք փոխազդում մեր ներքին ապրումների՝ վախի, ցանկության, ցավի, կորստի և սպասելիքների հետ։ Դիմադրությունը սնում է տագնապը և ակտիվացնում է այսպես կոչված Ստվերը՝ հոգեկանի ճնշված և չընդունված մասերը, որոնք սկսում են ներսից կառավարել մեր կյանքը։ Մինչդեռ ընդունումը ոչ թե խորացնում է խնդիրը, այլ զրկում է նրան էներգիայից։
Չմոռանաք բաժանորդագրվել մեր Telegram ալիքին:
Էգո և Ինքնություն. որտեղ է ծագում ներքին կոնֆլիկտը
Ըստ յունգիան հոգեբանության՝ լարվածության հիմնական աղբյուրը Էգոյի և Ինքնության միջև եղած կոնֆլիկտն է։
- Էգոն մեր գիտակցական «Ես»-ն է, որը կապված է վերահսկողության, սոցիալական դերերի, ինքնընկալման և սպասելիքների հետ։ Այն անընդհատ ձգտում է կառավարել, կանխատեսել և պահել ամեն ինչ իր տիրույթում։
- Ինքնությունը հոգեկանի ավելի խորը կենտրոնն է՝ մեր ամբողջական էությունը, որը ներառում է և՛ գիտակցականը, և՛ անգիտակցականը։ Այն ձգտում է հավասարակշռության, զարգացման և ներքին ճշմարտության։
Երբ Էգոն չափազանց կառչում է վերահսկողությունից՝ լինի դա հարաբերություններ, արդյունք, կարգավիճակ, թե «հաջողակ» ու «ճիշտ» մարդու կերպար, այն սպառում է հոգեկան էներգիան։ Կյանքը սեղմվում է՝ վերածվելով պարզապես գոյությունը պահպանելու պայքարի։
Բաց թողնելը չի նշանակում քանդել ամեն ինչ։ Այն ստեղծում է մի տարածք, որտեղ Ինքնությունը կարող է դրսևորվել ինքնաբուխության, ինտուիցիայի և անսպասելի որոշումների միջոցով։ Յունգն սա անվանում էր սինխրոնություն՝ նշանակալի զուգադիպություններ, որոնք ծնվում են ոչ թե ճիգերի, այլ ինքդ քեզ հետ ներդաշնակ լինելու արդյունքում։
Ցանկության ստվերը. երբ ուզելը ծնվում է վախից
Ամենանուրբ թեմաներից մեկը ցանկության բնույթն է։ Յունգը շեշտում էր, որ ոչ բոլոր ցանկություններն են տանում դեպի կյանք։
Այն ցանկությունները, որոնք ծնվում են ցավից, պակասի զգացումից և վախից (օրինակ՝ «Ես պետք է սա անպայման ստանամ, այլապես…»), դառնում են հոգեբանական ծանրություն։ Որքան ուժեղ է կառչելու ցանկությունը, այնքան մեծ է տագնապը և կախվածությունը վերջնարդյունքից։
Սա հենց ցանկության ստվերն է՝ մոտիվացիայի այն մասը, որը մենք չենք գիտակցում՝ միայնության վախը, անարժեքության զգացումը, վերահսկողությունը կորցնելու սարսափը։ Քանի դեռ ստվերը դուրս է մղված գիտակցությունից, ցանկությունը ոչ թե ազատում է, այլ կաշկանդում։
Ստվերի ընդունումը սկսվում է խոստովանությունից. «Այո, ես վախենում եմ», «Այո, ինձ համար կարևոր է գնահատված լինել», «Այո, ես վախենում եմ ձախողվել»։ Սա փոխում է ցանկության որակը։ Այն դադարում է դատարկությունը լցնելու փորձ լինելուց և վերածվում է ոգեշնչման, որից կարող է ծնվել նոր, կենդանի նախաձեռնություն։
Հոգեկանի էներգետիկան. գոյատևումից դեպի լիարժեք կյանք
Հոգեֆիզիոլոգիայի մակարդակում ամեն ինչ ավելի ակնառու է։ Դիմադրությունը ակտիվացնում է գոյատևման ռեժիմը, ինչը հանգեցնում է՝
- քրոնիկ լարվածության,
- տագնապային վերահսկողության,
- հուզական այրման (burnout),
- մտածողության ճկունության նվազման։
Այս վիճակում հոգեկանը ունակ չէ ստեղծագործելու, սիրելու և խորը կապ հաստատելու, քանի որ այն զբաղված է պաշտպանվելով։ Ընդունումն ու բաց թողնելը օրգանիզմը տեղափոխում են վերականգնման ռեժիմ։ Արթնանում է ինտուիցիան, սրվում են զգայարանները, ծնվում են ինքնաբուխ որոշումներ։ Էներգիան այլևս չի վատնվում ինքդ քեզ հետ պայքարելու վրա և սկսում է ծառայել կյանքին։
Գործնական քայլեր. ինչպես կիրառել «բաց թողնելու» պարադոքսը
1. Դիտարկում առանց պայքարի
Երբ զգում եք տագնապ կամ սևեռուն մտքեր, հարցրեք ինքներդ ձեզ. «Կոնկրետ ինչի՞ն եմ ես հիմա դիմադրում»։ Մի փորձեք պատասխանը գտնել տրամաբանությամբ, պարզապես հետևեք ձեր մարմնի զգացողություններին։
Շնչառական վարժություն. ներշնչում (4 վրկ) → դադար (4 վրկ) → արտաշնչում (8 վրկ)։ Սա օգնում է նյարդային համակարգին դուրս գալ վտանգի ռեժիմից և թույլ է տալիս հույզերին հոսել՝ ներսում կուտակվելու փոխարեն։
Կարդացեք նաև՝ Հոգեբան Կարլ Յունգը և իրական երջանկության հասնելու նրա 5 բանալիները
2. Ստվերի ինտեգրում
Օրագրում կամ ուղղակի թղթի վրա գրեք հետևյալ հարցերի պատասխանները.
- Ի՞նչն է այս իրավիճակում ինձ ամենաշատը վախեցնում։
- Ինչպե՞ս է այդ վախը կամ պահանջմունքը հանդիսանում իմ մի մասնիկը։
Կարևոր է ոչ թե ուղղել կամ փոխել ինքներդ ձեզ, այլ դադարեցնել պատերազմն այն ամենի դեմ, ինչ արդեն կա ձեր ներսում։ Գոնե ժամանակավորապես մի կողմ դրեք «ուժեղ», «հաջողակ» կամ «ամեն ինչ վերահսկող» մարդու դերերը։
3. Վստահություն հոսքին
Կրկնեք ամենօրյա մտադրության խոսքը. «Ես բաց եմ թողնում այս իրավիճակի վերաբերյալ իմ սպասելիքները»։
Այնուհետև ուշադրություն դարձրեք իրականությանը. ի՞նչ է փոխվում, ի՞նչ նոր հնարավորություններ են ի հայտ գալիս առանց ավելորդ ջանքերի, ի՞նչ որոշումներ են կայացվում պարզ մտքով՝ առանց ներքին լարվածության։
Վերջաբան
Բաց թողնելու պարադոքսը հոգևոր վերացական հասկացություն չէ և ոչ էլ պատասխանատվությունից խուսափելու միջոց։ Սա հասուն հոգեբանական քայլ է՝ դադարել ուժեղացնել այն, ինչն առանց այն էլ հետ է պահում մեզ։
Երբեմն փոփոխությունները սկսվում են ոչ թե նոր գործողությունից, այլ ներքին պայքարի դադարեցումից։ Եվ հենց այն կետում, երբ Էգոն թուլացնում է բռնվածքը, իսկ Ինքնությունը ազատություն է ստանում, կյանքն ինքնիրեն սկսում է առաջ շարժվել։
Գրանցվիր մեր 
