Բանականությունն ու մտավոր ճկունությունն ապագայի գլխավոր արժույթներն են։ Մեքենաներն ու արհեստական բանականությունն ավտոմատացնում են աշխատատեղերի մեծ մասը, սակայն այն մասնագիտությունները, որոնք մարդկային մտքի խորություն են պահանջում, անհնար է այդքան հեշտությամբ փոխարինել:
Միացե՛ք մեր Telegram ալիքին
Բաց մի թողեք նոր հոդվածներն ու էքսկլյուզիվ վերլուծությունները։ Կարդացեք ամենակարևորը՝ առաջինը։
Ինչպես գրում է YourTango-ն՝ վկայակոչելով Oxford Economics-ի զեկույցը, մինչև 2030 թվականը ռոբոտները կարող են զբաղեցնել ավելի քան 20 միլիոն արտադրական աշխատատեղ: Արդյունաբերական ռոբոտների կատարած աշխատանքների ծավալն ամեն տարի աճում է 14%-ով, իսկ ԱՄՆ-ում աշխատատեղերի ավելի քան 25%-ն արդեն իսկ բախվում է ավտոմատացման պատճառով առաջացած լուրջ փոփոխությունների:
Սա նշանակում է, որ աշխատաշուկայի ստորին օղակներն աստիճանաբար անհետանում են: Փոխարենը ամենավերևում ստեղծվում են նորերը. աշխատանքներ, որոնք պահանջում են արտասովոր և ստեղծագործական մտածողություն: Ժամանակակից տնտեսությունը զուտ գիտելիքների վրա հիմնված մոդելից արագորեն անցում է կատարում դեպի ճանաչողական հարմարվողականություն։ Այս նոր իրականությունը պահանջում է մարզել ոչ թե մարմինը, այլ մտքի ճկունությունը: Հետևաբար, առավել քան երբևէ կարևոր է հոգ տանել սեփական ճանաչողական ունակությունների մասին։ Հենց այս պատճառով էլ բարձր IQ ունեցող մարդիկ հեռու են մնում այն սովորույթներից, որոնց տրվում է մեծամասնությունը՝ առանց անգամ գիտակցելու դա:
Ահա 4 առօրյա բան, որոնք խելացի մարդիկ գրեթե երբեք չեն անում.
1. Նրանք չեն շտապում անմիջապես լուծումներ գտնել
Ուսումնական և ճանաչողական գործընթացների մասնագետները մի շատ կարևոր խորհուրդ են տալիս. որևէ բարդ խնդրի բախվելիս չարժե մեկ րոպե անց հանձնվել ու փնտրել պատրաստի պատասխանը: Պետք է ժամանակ տրամադրել, խորամուխ լինել դետալների մեջ, փորձել տարբեր մոտեցումներ ու տեսանկյուններ: Կողմնակի հուշումների պետք է դիմել միայն այն ժամանակ, երբ սեփական մտավոր ռեսուրսներն ամբողջությամբ սպառվել են: Հենց այս մոտեցումն է բաժանում միջին արդյունքներ ապահովող մարդկանց նրանցից, ովքեր գրանցում են բարձրագույն ցուցանիշներ։
Նյարդաբանության մեջ այս երևույթն անվանում են «արդյունավետ դժվարություն» (productive struggle): Երբ մեր ուղեղը պայքարում է նոր տեղեկատվությունը մշակելու և համադրելու համար, առաջանում են նոր նեյրոնային կապեր, ինչը նպաստում է նեյրոպլաստիկությանը: Ինքնուրույն լուծման հասնելը բարդ է, բայց հենց դա է ստիպում մտածել ու մարզել միտքը:
Ամերիկյան հոգեբանական ասոցիացիայի (American Psychological Association) ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ նոր նյութն ընկալելու լավագույն միջոցը հասկացությունների քարտեզագրումն է (concept mapping): Դա նշանակում է ինֆորմացիան կառուցել ու հիշել սեփական գլխում՝ որպես տրամաբանական քարտեզ, առանց անընդհատ սկզբնաղբյուրին նայելու:
2. Նրանք հազվադեպ են բամբասում
«Մեծ միտք ունեցողները քննարկում են գաղափարներ, միջինները՝ իրադարձություններ, իսկ փոքրերը՝ մարդկանց»։
Մարդկանց մեծամասնությունն իր ժամանակի հսկայական մասը վատնում է իրադարձություններ ու անձերի քննարկելու վրա։ Պարզ ասած՝ բամբասում է: Բայց խնդիրն այն է, որ բամբասանքը շատ կարճ կյանք ունի: Բամբասելիս մեր ուղեղն ապահովում է դոֆամինի արագ և կարճատև արտանետում, ինչը պատրանք է ստեղծում, թե մենք արժեքավոր սոցիալական ինֆորմացիա ենք փոխանակում: Իրականում դա ընդամենը մտավոր էներգիայի անիմաստ վատնում է:
Մինչդեռ գաղափարները կարող են անմահ լինել: Վերցնենք թեկուզ X-ը (նախկին Twitter): Այն սկսվեց որպես մի պարզ գաղափար Էվ Ուիլյամսի գլխում. «Իսկ ի՞նչ կլինի, եթե ստեղծենք հարթակ՝ կարճ գրառումներով կիսվելու համար»: Հետագայում այն վերածվեց գլոբալ երևույթի՝ շուրջ 436 միլիոն ակտիվ օգտատերով: Ահա սա է գաղափարների իրական ուժը:
Կարդացեք նաև՝ 10 տարօրինակ սովորություն, որոնք գրեթե միւմ են բարձր IQ-իշտ վկայո մասին
3. Նրանք «ոչ» չեն ասում նոր հնարավորություններին
Շատերը հոգեբանական արգելք ունեն և ինքնաբերաբար «ոչ» են ասում ցանկացած նոր բանի: Այս վարքագիծը գալիս է մարդկության էվոլյուցիայից. մեր որսորդ-հավաքչական անցյալում թերահավատությունն ու զգուշավորությունը վերապրելու կարևոր նախապայման էին: Սակայն այսօր մեր նպատակը զարգանալն ու բարգավաճելն է:
Վերլուծաբաններն այս ունակությունն անվանում են «ճանաչողական ճկունություն» (cognitive flexibility): Նորություններից անընդհատ խուսափող մարդիկ հաճախ հայտնվում են հաստատման կողմնակալության (confirmation bias) ծուղակում՝ փնտրելով միայն այն ինֆորմացիան, որը համընկնում է իրենց հին պատկերացումներին։
4. Նրանք խուսափում են ամեն ազատ րոպե շեղող բաներով լցնելուց
Մենք հաճախ մեր ազատ րոպեները լցնում ենք շեղող գործոններով: Թվային աշխարհն այնպես է կառուցված, որ մեզ զբաղեցնող բան կգտնվի ցանկացած տևողության դադարի համար: Արդյունքում մենք պարզապես դադարում ենք մտածել: Երաժշտական թերապիայի ամսագրում (The Journal of Music Therapy) հրապարակված ուսումնասիրությունը ցույց է տվել, որ աշխատանքի ընթացքում երաժշտություն լսելն օգնում է բարձրացնել արտադրողականությունը, քանի որ մտածելն ինքնին մեզ չի թվում արդյունավետ գործընթաց:
Հենց այս թվացյալ «անգործության» ժամանակ է, որ մեր ուղեղում ակտիվանում է պասիվ աշխատանքի ցանցը (Default Mode Network): Այն պատասխանատու է ստեղծագործական մտքի և բարդ խնդիրների լուծման համար։ Պատահական չէ, որ Բիլ Գեյթսը հայտնի է նրանով, որ կարող է օրեր կամ նույնիսկ շաբաթներ առանձնանալ՝ զուտ մտածելու և վերլուծելու համար:








