Եթե երեխան չի ընդունում «ոչ» պատասխանը, չի ասում «շնորհակալություն» և անընդհատ ավելին է ուզում, հնարավոր է՝ չափազանց երես եք տվել երեխային։ Բայց խնդիրը սովորաբար ոչ թե խաղալիքների կամ նվերների քանակն է, այլ այն, թե ինչ կանոններ են գործում տանը և ինչպես են մեծահասակներն ամեն օր վարվում երեխայի հետ։
Ծնողների որոշ սովորություններ օգնում են երեխային ավելի ինքնուրույն դառնալ, իսկ մյուսները, առանց նկատելու, նրան սովորեցնում են առանց ջանք գործադրելու ստանալ իր ուզածը։ Քանի դեռ երեխան փոքր է, իրավիճակը հնարավոր է փոխել։ Բայց դրա համար փոխվել պետք է նաև մեծահասակներին։
Երես առած երեխայի 5 նշան
Սովորաբար ծնողները երեխային երես են տալիս ոչ թե այն պատճառով, որ անտարբեր են նրա հանդեպ, այլ ճիշտ հակառակը՝ շատ են ուզում լավ ծնող լինել։ Նրանց համար դժվար է մերժել երեխային, հաստատակամ «ոչ» ասել կամ պահանջել, որ նա հետևի նույնիսկ ամենապարզ կանոններին։
Հետո ծնողները սկսում են նկատել, որ երեխային ոչինչ չի բավականացնում, նա չի գնահատում իր համար արվածը և չի ցանկանում որևէ բանի համար ջանք գործադրել։ Եթե ուզում եք իրավիճակը փոխել, առաջին քայլը խնդիրը տեսնելն ու ընդունելն է։
- Չի ընդունում «ոչ» պատասխանը։ Երեխան ամեն անգամ սպասում է, որ վերջում ամեն ինչ իր ուզածով կլինի։ Եվ եթե նա սովորաբար հասնում է իր ուզածին, ստացվում է, որ ընտանիքում «ոչ» ասողը ոչ թե ծնողն է, այլ հենց երեխան։
- Ավելի շատ վերցնում է, քան տալիս։ Նա չի գնահատում այն, ինչ իր համար անում են, հազվադեպ է ասում «խնդրում եմ» կամ «շնորհակալություն»։ Փոխարենը նրանից հաճախ կարելի է լսել միայն՝ «տուր»։
- Ամեն ինչ ուզում է «հենց հիմա»։ Երեխան չի մտածում, որ իր պահանջները կարող են խանգարել մյուսներին։ Նա սպասում է, որ մեծահասակներն անմիջապես մի կողմ կդնեն իրենց գործերը և կզբաղվեն իր ուզածով։
- Մտածում է միայն իր մասին։ Նա վստահ է, որ իրեն հատուկ վերաբերմունք է հասնում։ Եթե գովում են մեկ ուրիշ երեխայի, կարող է նեղանալ, որովհետև կարծում է, որ ամենաշատ գովասանքին հենց ինքն է արժանի։
- Նրան միշտ քիչ է։ Նա սովոր է ստանալ լավագույնը, բայց նույնիսկ դրանից հետո չի բավարարվում և նորից ավելին է ուզում։
Այստեղ խոսքը միայն մանկական քմահաճույքների մասին չէ։ Երես առած երեխաներից հաճախ մեծանում են եսակենտրոն մարդիկ, որոնք մշտապես դժգոհ են իրենց կյանքից։ Այդ պատճառով ավելի լավ է սկսել փոխել իրավիճակը հիմա՝ քանի դեռ այն չի խորացել։
Երեխան կդիմադրի փոփոխություններին
Մի սպասեք, որ երեխան ուրախությամբ կընդունի նոր կանոնները։ Ամենայն հավանականությամբ, նա կդիմադրի՝ կնեղանա, կվիճի, կփորձի հասկանալ՝ այս անգամ իսկապե՞ս լուրջ եք տրամադրված։
Սա բնական է։ Դա նշանակում է, որ այն կարգը, որին նա սովոր էր, իսկապես փոխվում է։
Պետք չէ միանգամից փոխել ամեն ինչ, բայց նաև պետք չէ առաջին իսկ դժվարությունից հետ կանգնել։ Այս ընթացքում կարող է պարզվել նաև, որ ծնողներն իրենք որոշ սովորություններ փոխելու կարիք ունեն։ Երեխան առաջին հերթին սովորում է՝ հետևելով մեծահասակներին։
Հանգիստ ասեք «ոչ», գովեք բարության համար և սովորեցրեք շնորհակալ լինել
«Ոչ» ասեք առանց մեղքի զգացման
Շատ ծնողներ վախենում են, որ մերժումը կարող է վնասել երեխայի ինքնագնահատականին։ Իրականում հաճախ հակառակն է․ ողջամիտ սահմաններով և կանոններով մեծացող երեխաները սովորաբար ավելի ինքնավստահ են և ավելի ուշադիր՝ ուրիշների նկատմամբ։
Երբ երեխային մերժում եք, պատճառը բացատրեք կարճ ու հասկանալի։ Օրինակ՝ «Այսօր չես գնա Սաշայի հետ խաղալու։ Դու դեռ հազում ես և կարող ես նրան վարակել, իսկ մենք չենք ուզում, որ նա էլ հիվանդանա»։
Գովեք այն ամենի համար, ինչ իսկապես կարևոր է
Եթե սովոր եք երեխային շատ հաճախ գովել, փորձեք ավելի շատ նկատել այն դեպքերը, երբ նա ինչ-որ լավ բան է անում ուրիշների համար կամ նրանց հետ միասին։ Օրինակ՝ «Ապրես, որ քո հին կոնստրուկտորը նվիրեցիր հարևանի տղային։ Դա շատ բարի քայլ էր»։
Այսպես երեխան աստիճանաբար հասկանում է, որ կարևոր է ոչ միայն ինքն ինչ-որ բան ստանալ, այլ նաև հոգ տանել ուրիշների մասին։
Սովորեցրեք երեխային շնորհակալ լինել
Մարդիկ, որոնք կարողանում են երախտագիտություն արտահայտել, իրենց ավելի երջանիկ են զգում, ավելի հեշտ են հաղթահարում դժվարությունները և ընդհանուր առմամբ ավելի գոհ են իրենց կյանքից։
Սկսեք ինքներդ ձեզանից․ ավելի հաճախ բարձրաձայն շնորհակալություն հայտնեք մարդկանց և երեխային էլ սովորեցրեք անել նույնը՝ անկեղծ, ոչ թե պարզապես ձևականորեն։
Դա կարելի է նաև ընտանեկան սովորություն դարձնել։ Օրինակ՝ ընթրիքի ժամանակ ընտանիքի յուրաքանչյուր անդամ կարող է ասել, թե այդ օրը ինչի համար է շնորհակալ, կամ կարող եք միասին այդ մտքերը գրի առնել օրագրում։
Սովորեցրեք սպասել, հասկանալ ուրիշներին և բարի գործեր անել
Սովորեցրեք երեխային սպասել
Սպասելու և իր ցանկությունը որոշ ժամանակով հետաձգելու կարողությունը նրան պետք կգա ամբողջ կյանքի ընթացքում։ Դրանից նույնիսկ կարող է կախված լինել, թե հետագայում որքան լավ նա կկարողանա վարվել փողի հետ։
Այս հմտությունը կարելի է զարգացնել ամենօրյա պարզ իրավիճակներում։ Եթե, օրինակ, հեռախոսով խոսում եք, իսկ երեխան այդ պահին պահանջում է ձեր ուշադրությունը, մի ընդհատեք խոսակցությունը։ Նշանով հասկացրեք, որ շուտով կազատվեք և կզբաղվեք իրենով։
Ուշադրություն դարձրեք կոպիտ կամ աննրբանկատ արարքներին
Երբ երեխան իրեն սխալ է պահում, մի սահմանափակվեք միայն նկատողությամբ։ Օգնեք նրան մտածել, թե իր արարքը ինչ զգացողություններ կարող էր առաջացնել ուրիշի մոտ։ Հարցրեք, օրինակ․ «Քո կարծիքով՝ ի՞նչ զգաց Դիման, երբ դու առանց հարցնելու վերցրիր նրա կոնֆետը»։
Որքան հաճախ երեխան նման հարցերի մասին մտածի, այնքան ավելի լավ կսովորի հասկանալ ուրիշների զգացմունքներն ու նկատել, թե իր վարքն ինչպես է ազդում մարդկանց վրա։
Սովորեցրեք ոչ միայն ստանալ, այլ նաև տալ
Ինքներդ օգնեք մարդկանց նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նրանք ձեզանից դա չեն խնդրել, և երեխային էլ առաջարկեք մտածել, թե ինչ բարի գործ կարող է ինքն անել։
Սովորեցրեք նաև շնորհակալությամբ ընդունել նվերները։ Օրինակ՝ «Շատ շնորհակալ եմ, ինձ շատ հաճելի է»։
Գրանցվիր մեր 
