Կասկած չկա, որ ծնող դառնալը մարդու օրգանիզմում զգալի ֆիզիոլոգիական փոփոխություններ է առաջացնում։ Այս երևույթների համար նույնիսկ հատուկ անվանումներ կան՝ մայրերի դեպքում՝ «մատրեսցենցիա», իսկ հայրերի դեպքում՝ «պատրեսցենցիա», գրում է Science Focus-ը։
Այս տերմիններով նկարագրվում են այն ֆիզիկական, մտավոր, հուզական և սոցիալական փոփոխությունները, որոնք տեղի են ունենում ծնող դառնալուց հետո։ Դրանցից մի քանիսն արդեն բավական լավ ուսումնասիրված են։
Ինչպե՞ս է ծնողությունը փոխում օրգանիզմը
Օրինակ՝ երեխայի ծննդի շրջանում օրգանիզմում տեղի են ունենում զգալի հորմոնային փոփոխություններ։ Տեստոստերոնի մակարդակը կարող է նվազել, իսկ օքսիտոցինի մակարդակը՝ բարձրանալ։ Համարվում է, որ դրանք կենսաբանական հարմարվողական փոփոխություններ են, որոնք ծնողներին օգնում են ավելի հոգատար լինել և ավելի հեշտ կապ հաստատել երեխայի հետ։
Պարբերականը նշում է նաև, որ ծնող դառնալուց հետո մարդու ուղեղը կարող է փոքր-ինչ փոքրանալ և վերակազմավորվել։ Ենթադրվում է, որ այս փոփոխությունները նույնպես օգնում են ավելի լավ հարմարվել ծնողի դերին։
Սակայն հետազոտությունները ցույց են տվել, որ նույն փոփոխությունները որոշ ծնողների մոտ կարող են մեծացնել ուժեղ սթրեսի և հետծննդյան շրջանում հոգեկան առողջության հետ կապված խնդիրների վտանգը։
Երեխայի կյանքի առաջին տարիներին ծնողության հետ կապված դժվարությունները կարող են ազդեցություն ունենալ նաև օրգանիզմի կենսաբանական ծերացման վրա։
«Քնի պակասը, ֆինանսական սթրեսը և առօրյա կյանքի ընդհանուր ցնցումները կարող են հանգեցնել տելոմերների՝ մեր ԴՆԹ-ի ծայրերում գտնվող պաշտպանիչ «գլխիկների» կարճացմանը»,- նշվում է հոդվածում։
Տվյալների համաձայն՝ տելոմերների կարճացումը կապված է սրտանոթային հիվանդությունների, դեմենցիայի և վաղաժամ մահվան ավելի բարձր վտանգի հետ։
Բացի այդ, սթրեսը կարող է ուժեղացնել օրգանիզմում բորբոքային գործընթացները և բարձրացնել որոշ հորմոնների, այդ թվում՝ կորտիզոլի մակարդակը։ Եթե կորտիզոլի մակարդակը երկար ժամանակ բարձր է մնում, դա կարող է հանգեցնել առողջական լուրջ խնդիրների։
Երկարաժամկետ հեռանկարում ծնողները կարող են ավելի երկար ապրել
Միևնույն ժամանակ հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ երկարաժամկետ հեռանկարում ծնողների կյանքի սպասվող տևողությունը փոքր-ինչ ավելի բարձր է, քան երեխա չունեցող մարդկանցը։
Շվեդիայում անցկացված ուսումնասիրությունների տվյալներով՝ այս տարբերությունն առավել նկատելի է դառնում 60 տարեկանից հետո։ Այդ տարիքից սկսած՝ հայրերի կյանքի տևողությունը միջինում մոտ երկու տարով ավելի երկար է, քան երեխա չունեցող տղամարդկանցը։ Մայրերի դեպքում նույնպես նման առավելություն կա, սակայն այն փոքր-ինչ ավելի քիչ է արտահայտված։
Հետազոտողների կարծիքով՝ դրա հիմնական պատճառներից մեկը սոցիալական և հուզական աջակցությունն է, որը ծնողները հետագայում ստանում են իրենց չափահաս երեխաներից։
Սակայն կան նաև այլ կարևոր գործոններ։ Օրինակ՝ ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների ծնողները սովորաբար ավելի մեծ սթրես են ապրում։ Երկարաժամկետ հեռանկարում ամենացածր եկամուտ ունեցող խմբերի ներկայացուցիչների կյանքի տևողությունը կարող է մինչև 10 տարով ավելի կարճ լինել, քան ամենաբարձր եկամուտ ունեցողներինը։
Ի՞նչ նշանակություն ունեն երեխաների քանակն ու ծնող դառնալու տարիքը
Մյուս կարևոր գործոնը երեխաների քանակն է և այն տարիքը, երբ մարդը երեխա է ունենում։
Ֆինլանդիայի Հելսինկիի համալսարանի՝ 2026 թվականի հունվարին հրապարակված նոր հետազոտությունը ցույց է տվել, որ 24-ից 38 տարեկանում երեխա ունենալը կապված է ծերացման և երկարակեցության ավելի բարենպաստ միտումների հետ։
Հետազոտության համաձայն՝ երկու կամ երեք երեխա ունեցող կանայք, որպես կանոն, ամենաերկարն են ապրում։ Իսկ չորսից ավելի երեխա ունեցող կանանց մոտ ավելի հաճախ են նկատվում արագացած կենսաբանական ծերացում և կյանքի ավելի կարճ տևողություն։
«Սա կարող է վկայել հղիության և ծննդաբերության հետ կապված կենսաբանական ծանրաբեռնվածության մասին, այլ ոչ միայն այն սթրեսի, որն առաջանում է, երբ տանը չորս կամ ավելի երեխա է վազվզում»,- ենթադրում է պարբերականը։
Մյուս կողմից՝ ավելի վաղ անցկացված հետազոտությունները տղամարդկանց դեպքում հայտնաբերել են կյանքի տևողության և երեխաների քանակի միջև թույլ, բայց դրական կապ։
Գրանցվիր մեր 
